روزنامه سازندگی

باشگاه نویسندگان علی هاشمی

منتشر شده در تاریخ دوشنبه 3 دی 1397 ساعت 12:33

قربانی/ تحلیلی درباره تفاهم‌نامه تاریخی آمریکا و کره شمالی

علی هاشمی، عضو شورای سیاستگذاری روزنامه سازندگی

دونالد ترامپ رئیس‏جمهوری آمریکا و کیم جونگ ‏اون رهبر کره ‏شمالی، روزگذشته تفاهم‏نامه تاریخی مشترکی را امضا کردند که کره شمالی متعهد شده به سمت خلع تمام و کمال تسلیحات هسته‏ای در شبه‏جزیره کره حرکت کند.

آمریکا با فشارهایی که بر کره شمالی وارد آورد، توانست به خواسته خود یعنی محدود‏سازی کره شمالی در زمینه هسته‏ای دست یابد.   درگذشته نیز آمریکا اقداماتی دراین جهت انجام داده بود و توانست در شورای امنیت سازمان ملل چندین قطعنامه علیه کره شمالی وضع کند که بیشتر آنها شیوه‏های اقتصادی را دنبال می‏کرد.   وارد کردن فشار سیاسی اقتصادی از سوی آمریکا، ذیل ماده 7 و 8 منشور سازمان ملل متحد ظاهر ماجرای محدود‏سازی کره شمالی بود و در 5 سال گذشته تحریم کره شمالی با هر آزمایش اتمی یک گام به جلو رفت و آخرین مرحله تحریم سوختی بود که اعمال شد. کشورهایی مانند چین و روسیه سعی کردند تحریم‏ها را با جدیت اجرا کنند،‏ چون قطعنامه را روسیه و چین هم امضا کرده بودند. 

کره شمالی برای نجات از این وضعیت باید چاره‏ای می‏اندیشید و با توجه به اینکه اعلام کرده بود به سلاح و تجهیزات اتمی دست پیدا کرده است، سعی داشت به طریقی از تحریم‏ها رها شود. بنابراین کیم جونگ اون رهبر کره شمالی به این جمع بندی رسید که در درجه اول باید روابطی با آمریکا و بعد با کشورهایی که حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل دارند، تنظیم کند. در ادامه هم با کشورهای عادی دنیا وارد روابط سیاسی و اقتصادی شود تا بتواند از مخمصه‏ای که برایش ایجاد کرده‏اند، نجات پیدا کند.  اما تحلیل‌گران سیاسی و اقتصادی دنیا معتقد هستند این توافق آمریکا و کره شمالی پشت پرده‏ای هم دارد، مبنی بر اینکه یک جنگ عمیق تجاری بین چین و آمریکا برقرار است که یکی از قربانیان آن کشور کره شمالی و حل مسئله آن است. 

دلیل قربانی شدن کره شمالی این است که تراز تجاری بازرگانی بین آمریکا و چین بسیار بالاست و همچنین آمریکا به چین فشار می‏آورد که این عدد باید به دویست و چهل میلیارد دلار افزایش یابد و تعرفه‏ها را نیز کاهش دهد. مناقشه دیگر آمریکا در بحث اقتصادی با چین این است که نباید ارز دولتی را پایین نگه دارد، اما چین برای اینکه صادرات بیشتر داشته باشد، ارز را ثابت نگه می‏دارد. مناقشات این دو کشور (چین و آمریکا) به اینجا ختم نمی‏شود و مسائل زیادی نظیر نظامی و غیره با یکدیگر دارند که برای رفع این مسائل یکی از شرایط چین حل مسئله کره شمالی بود و در حقیقت این مسئله با فشار اقتصادی که ترامپ وارد کرد، به اینجا رسید.

با فشار دوجانبه‏ای که به چین و کره از سوی آمریکا وارد شد (که عمدتا فشار اقتصادی بود) آنها را به پای امضای توافق‌نامه ترامپ و اون رساند.  برای زمینه‌چینی در جهت انعقاد این تفاهم‌نامه، چندی پیش زندانیان متهم به جاسوسی در چین آزاد شدند که به نظر می‏رسد این اقدام در آماده‏سازی افکار عمومی آمریکا بود. لذا بحث گروگانگیری در آمریکا و آزاد‏سازی زندانیان حائز اهمیت است و از سال‌های دهه 90 هم این موضوع مطرح بود.   پس از آماده‏سازی افکار عمومی، توافق‌نامه بین آمریکا و کره شمالی به امضا رسید. اکنون به نظر می‏رسد که کره شمالی به سمت هموار کردن راه برای رهایی از بند تحریم‏هاست.

شرط آمریکا برای امضای تفاهم‏نامه با کره شمالی، خلع سلاح اتمی بود که البته هنوز به نظر می‏رسد اختلافاتی در نوع اجرای آن وجود دارد. اینکه باید کره شمالی خلع سلاح شود یا تسلیحات اتمی‏اش برچیده شده و به جای دیگر منتقل شود، هنوز مشخص نیست.

آنچه در آمریکا مطرح می‏شود، این است که مانند لیبی کاملا تجهیزات اتمی کره برچیده شود یا مانند سوریه کلیه سلاح‏های شیمیایی به کشتی‏های آمریکایی و جاهای که مدنظر دارند، منتقل شود. اما آنچه مشخص شده این است که کره تصمیم دارد از راه آمریکا به صحنه جهانی برگردد و طبیعی است که در این صورت پیمان عدم اشاعه سلاح‏های هسته‏ای ( npt ) را هم امضا خواهد کرد و مسائلی که به وجود آمده، به تدریج رفع خواهد شد. تفاهم‏نامه مشترک آمریکا و کره شمالی، نوید بخش توسعه اقتصادی برای کره شمالی است و شواهد نشان می‏دهد که در مسیر اقتصادی انجام گرفته است. آمریکایی‏ها سعی دارند با شیوه فشار اقتصادی که بر کره وارد آوردند، بر ایران هم مسلط شوند و به نتیجه برسند.