روزنامه سازندگی

نمایش تلویزیون

منتشر شده در تاریخ جمعه 9 اسفند 1398 ساعت 2:38

کرونا در رسانه ملی

بررسی واکنش تلویزیون نسبت به  ویروس جدید و تاثیر این اپیدمی روی ضبط برخی از برنامه‏های صدا و سیما

سوسن‭ ‬سیرجانی: در چند روز گذشته همه‌جا صحبت از ویروس کرونا است. ناشناخته بودن این بیماری، سرعت سرایت، غیرقابل کنترل بودن و تایید تعداد افرادی که بر اثر ابتلا به این ویروس در کشور فوت شده‏اند، ترس و اضطراب عمومی را در سطح جامعه به همراه داشته است. مسئولین کشور هرچند در روزهای ابتدایی ورود این بیماری به کشور وجود آن را انکار می‏کردند اما پس از تایید دو مورد فوت بر اثر این ویروس شروع به اقداماتی برای جلوگیری از شیوع هرچه بیشتر این بیماری در سطح جامعه کردند.در اولین قدم‏ها برای انجام این کار بسیاری از مراکز عمومی مثل موسسات آموزشی، سینماها، تئاترها و... را تعطیل اعلام کردند تا مردم برخورد کمتری با یکدیگر داشته باشند. اما نکته‏ای که می‏خواهیم در این صفحه به آن بیشتر بپردازیم، واکنش صدا و سیما به عنوان اصلی‌ترین رسانه ملی کشور نسبت به این پدیده و امر اطلاع‌رسانی و آگاه‏سازی سطح عمومی جامعه درباره ویروس کرونا است. از طرفی چون تعدادی از برنامه‏ها و مسابقات تلویزیونی به صورت استدیویی و با حضور تماشاچی ضبط می‏شود، به بررسی سرنوشت این برنامه‏ها در شرایط موجود پرداختیم. 

 

برخوردی ضعیف و محافظه‌کارانه

به رغم اینکه مدتهاست تلویزیون میزان بالای اعتماد عمومی را از دست داده، اما با فراگیری بسیار زیاد آن نمی‏توان نقش موثر این رسانه را در آموزش، اطلاع‌رسانی و کاهش اضطراب عمومی نسبت به هر بحران ملی نادیده گرفت. از روز چهارشنبه 30 بهمن که وجود بیماران مبتلا به ویروس کرونا در کشور تایید شد و پس از آنکه موارد مرگ بر اثر این بیماری گزارش شد، تلویزیون باید یکی از رسانه‏های اصلی اطلاع‌رسانی درباره این موضوع قرار می‏گرفت که با دغدغه‌مندی زیاد به اطلاع‌رسانی درباره این مشکل بپردازد. اما دو روز اول به دلیل پرداختن به موضوع انتخابات مجلس شورای اسلامی، تلویزیون اصلا موضوع کرونا را به حاشیه برده بود. فقط گاهی به صورت زیرنویس خبرهای کوتاهی در شبکه خبر منتشر می‏شد که آن هم در حجم بالای خبرهای انتخاباتی جایی برای دیده شدن نداشت. تمام شبکه‏ها تب و تاب انتخاباتی داشتند، حتی شبکه استانی قم که اولین نشانه‏های این ویروس در آن استان دیده شده بود، بدون در نظر گرفتن این شرایط بحرانی برنامه‏های روتین خود به همراه تبلیغات انتخابات را به روی آنتن برد. حتی تلویزیون بدون در نظر گرفتن شرایط پا را فراتر گذاشت و پنج‌شنبه اول اسفند، در یکی از بخش‏های خبری شبانه، برای تلطیف فضا و کم رنگ شدن جو این موضوع، خبرنگاری به میان مردم در کوچه و خیابان شهر قم فرستاد و مدام اصرار داشت تا با نشان دادن جو آرام این شهر به شایعات مربوط به قرنطینه شدن شهر، حضور پلیس در معابر و به‌هم ریختگی عمومی پایان دهد و مردم را به حضور در انتخابات ترغیب کند.در‏حالی‏که تلویزیون در جایگاهی قرار دارد که به راحتی می‏توانست با اطلاعیه‏ای از مردم شهر قم بخواهد با ماسک یا حتی‌الامکان خودکار شخصی خود در روز انتخابات شرکت کنند، اما این اتفاق نیافتاد. با پایان یافتن ساعات رای‌گیری رویکرد تلویزیون به بحران شیوع ویروس کرونا کم‌کم به سمت ایجاد آگاهی و آموزش راه‏های پیشگیری از این بیماری تغییر مسیر داد. صبح شنبه در برنامه صبحگاهی شبکه سه، با حضور دکتر جهانپور روابط عمومی وزارت بهداشت استارت این تغییر رویه زده شد. پس از آن برنامه‏های مختلف در اغلب بخش‏های خبری، برنامه‏های صبحگاهی، میان برنامه‏های آموزشی و میزگردهای سیاسی و علمی تلویزیون با حضور مسئولان وزارت بهداشت و مشاوران سلامت به بررسی شرایط و اوضاع حاکم بر جامعه به دلیل شیوع این ویروس اختصاص پیدا کرد. تلویزیون در چند سال گذشته درباره بسیاری از اتفاقاتی که سطح وسیعی از جامعه را درگیر خود کرده است واکنشی مشابه داشته. این رسانه در پی اتفاقاتی مانند سیل اخیر، زلزله کرمانشاه، ریزش ساختمان پلاسکو و... در چند روز ابتدایی وقوع حادثه، از بیان واقعیت روی گردان بود و حتی تعداد دقیق مصدومان یا کشته‌شده‏ها را اعلام نمی‏کرد. اینبار نیز تلویزیون در ابتدا برخورد ضعیفی با این بحران ملی داشت و برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی به این رویه غلط و محافظه‌کارانه آن بیش از پیش دامن زد. رسانه‏ای که باید در اطلاع‌رسانی پیشرو باشد، پس از هجوم اطلاعات درست و غلطی که از سمت فضاهای مجازی و شبکه‏های خارجی به مردم ایران وارد شد، تازه وارد چرخه اطلاع‌رسانی و آموزش شد. از آنجایی که مسئولان وزارت بهداشت بیشترین همکاری را با سازمان صدا و سیما دارند و فراگیری این رسانه ملی می‏تواند در امر اطلاع‌رسانی بسیار کمک کننده باشد، امیدواریم از حالا به بعد که دیگر تلویزیون وارد عرصه شده، وظیفه خود را انجام دهد.

 

چالش ضبط در استودیو

میزان ابتلا به ویروس کرونا در مکان‏های پرجمعیت بسیار بالا است و چون سرعت سرایت این بیماری زیاد است مسئولان کشور تصمیم گرفتند که هفته جاری بیشتر فضاهایی که در آن جمعیت زیادی حاضر می‏شوند را تعطیل کنند. اما چالشی که این تصمیم پیش روی تلویزیون گذاشته است، توقف در ضبط برنامه‏های ترکیبی و مسابقات تلویزیونی است که در استدیو و با حضور تعداد زیادی تماشاچی برگزار می‏شود. از این نوع برنامه‏ها در تلویزیون کم نداریم و همین حالا دو تا از آنها یعنی «دورهمی» و «چهل تیکه» روی آنتن هستند و تعدادی دیگر هم مراحل ضبط یا پیش تولید خود را پشت سر می‏گذارند تا برای پخش از پایان اسفند و در طول عید نوروز  آماده شوند، برنامه‏هایی مانند فصل جدید مسابقه «عصر جدید»، برنامه ترکیبی «اتفاق» با اجرای رضا رشیدپور، «خندوانه»، «کودک شو» و.... تا زمان تنظیم این گزارش برنامه‏های عصر جدید و اتفاق که مراحل ضبط را پشت سر می‏گذارند از افرادی که متقاضی حضور در برنامه به عنوان تماشاچی بوده‏اند، عذرخواهی کرده و در صفحه اینستاگرام و کانال‏های مربوط به خود خبر از توقف ضبط برنامه در روزهای 5 و 6 اسفند به دلیل مسایل بهداشتی را داده‏اند. اما ویروس کرونا که فقط در طی دو روز از کشور خارج نخواهد شد. از طرفی برنامه‏هایی مانند دورهمی و چهل تیکه بخش‏های ضبط شده‏ای دارند که احتمالا تا پایان سال آنها را به روی آنتن می‏فرستند. اما درباره توقف ضبط آنها با اینکه با تهیه‌کننده دورهمی تماس گرفتیم، اما جوابی دریافت نکردیم و هنوز معلوم نیست که این توقف ضبط تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ آیا این توقف به دستور تلویزیون اتفاق افتاده یا خود سازندگان برای این کار به اجماع نظر رسیده‌اند؟ و اینکه آیا این موضوع شرایط ساخت را در آینده سخت‌تر خواهد کرد؟ همچنین فصل‏های جدید برنامه‏هایی مانند خندوانه و کودک شو هنوز وارد پروسه تولید نشده‏اند، اما اگر این برنامه‏ها خواستار پخش در عید نوروز باشند مطمئنا این موضوع تولید و ضبط استودیویی آنها را هم تحت الشعاع قرار خواهد داد.با توجه به اینکه ویروس کرونا تازه وارد ایران شده و گمانه‌زنی‏ها از حضور آن تا شروع گرمای هوا خبر می‌دهد و همچنین اصلا معلوم نیست که این بیماری تا چه زمانی در کشور باقی بماند و اصلا در صورت حضور این ویروس مسایل بهداشتی آن در سطح عمومی جامعه کنترل پذیر باشد یا نه؟ حالا سازندگان این برنامه‏های تماشاچی‌محور و مسابقات تلویزیونی، با چالش بزرگی روبه‏رو هستند و باید از میان دو راه یکی را انتخاب کنند.آنها یا باید قید تولید برنامه در شرایط کنونی و پخش آن در نوروز 99 را بزنند و پس از روشن شدن تکلیف این بحران ضبط را آغاز کنند. این یعنی از بین رفتن ماه‏ها تلاش یک گروه بزرگ که بی‏نتیجه باید چند ماهی رها شود. راه دوم هم این است که مسایل بهداشتی و راه‏های ابتلا به این ویروس را نادیده بگیرند و برای سرگرمی مردم و پر کردن کنداکتور خالی تلویزیون تعداد زیادی از افراد را در استودیو و در کنار هم قرار دهند و به ضبط و ادامه تولید برنامه‏های خود بپردازند.