روزنامه سازندگی

جامعه میراث فرهنگی و گردشگری

منتشر شده در تاریخ شنبه 5 بهمن 1398 ساعت 9:49

داستان مالیات عجیب/ آیا تصویب قانون برای دریافت مالیات خروج از کشور در مجلس بر گردشگری داخلی و خارجی تاثیر می‌گذارد؟

سال97 عوارض خروج از کشور سه برابر شد. سال96 عوارض مسافرت هوایی به خارج از کشور 75هزارتومان بود و در سال 97 به 220 هزار تومان رسید. این مبلغ به صورت پلکانی برای سفر سوم تا 440 هزار تومان افزایش یافت. این مبلغ در سال 98 هم اعمال شده و تغییری نداشته است. اما گفته می‌شود بر اساس قانون، عوارض خروج از کشور باید هر سه سال متناسب با میزان تورم افزایش یابد.

معصومه رضایی: نمایندگان مجلس شورای اسلامی، روز سه‌شنبه یک بهمن ماه، قانونی را به تصویب رساندند که بر اساس آن مسافرانی که قصد خروج از کشور را دارند موظف به پرداخت مالیات خواهند بود. تصویب این قانون، مدیران وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی را غافلگیر کرده است و معاون این وزارتخانه به آن واکنشی منفی نشان داده است. هرچند دیروز با  توضیحات نمایندگان مجلس مشخص شد در قانون بودجه سال 99، عنوان عوارض خروج از کشور برای تغییر مسیر اختصاص آن به مالیات خروج ازکشور تغییر کرده و قرار نیست پولی از مسافران خارج از کشور گرفته شود، بااین حال سوالی درباره تصویب ماده 33 لایحه مالیات بر ارزش افزوده وجود دارد؛ تفاوت میان مالیات خروج از کشور با عوارض مسافرت‌های خارجی که سال 97 به تصویب رسید چیست و این پول چه تاثیری بر اقتصاد صنعت نیمه‌جان گردشگری ایران خواهد گذاشت؟

 

تاثیر مالیات بر اقتصاد گردشگری

از آبان‌ماه امسال وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی وارد چالش‌های جدی شده است. مسئولان این وزارتخانه که تا همین چند ماه گذشته سازمان بود و تازگی‌ها عنوان وزارتخانه را یدک می‌کشد، بسیار تلاش کرده‌اند با روش‌های مدرن به جذب گردشگران خارجی و داخلی پرداخته و به این صنعت ناشناخته در ایران جان ببخشند. متوسل شدن به اینفلوئنسرها یا همان شاخ‌های مجازی در کشورهای دیگر و دعوت آنها به ایران یکی از همین برنامه‌ها بود که ابتر ماند و برنامه موثر دیگری در این زمینه انجام نشد. 

اگر چه ایران از نظر جاذبه‌های گردشگری و ظرفیت‌هایی که دارد می‌تواند به یکی از کشورهای قدرتمند در توریسم تبدیل شود اما تاکنون اقدام موثری برای استفاده از منابع نامحدود گردشگری در ایران انجام نشده است تا همچنان با توجه به تحریم‌ها وابستگی اقتصاد ایران به نفت بیش از گذشته خودنمایی کند.

آبان ماه امسال و با قطعی اینترنت در ایران که بیش از یک هفته به طول انجامید بسیاری از شرکت‌های گردشگری در ایران خسارت‌های جبران‌ناپذیری را متحمل شدند. سفرهای فراوانی لغو شد و ارتباط تورهای بسیاری با مسافرانشان در خارج و داخل کشور بی‌نتیجه ماند. این یکی از ضربه‌هایی است که در سه ماه گذشته به گردشگری ایران وارد شده است. از دو هفته گذشته هم با سقوط هواپیمای اوکراینی در تهران بسیاری از سفرهای خارجی به ایران لغو شدند و این هم ضربه کاری دیگری بود بر آن چه نام صنعت توریسم را با خود به یدک می‌کشد اما در ایران نه‌تنها صنعت نیست که شاید فقط بتوان نام بنگاهی را بر آن گذاشت که مسافران را جابه‌جا می‌کند. حالا خبری که روز سه‌شنبه منتشر شد بسیاری از علاقمندان به صنعت توریسم در ایران و همچنین مسافرانی که قصد سفر به خارج از کشور را دارند نگران کرده است. 

مجلس شورای اسلامی، سه‌شنبه یک بهمن‌ماه، ماده 33 لایحه مالیات بر ارزش افزوده را تصویب کرد که بر اساس آن سازمان مالیاتی مکلف شد بابت خروج هر مسافر ایرانی وجوهی را از مسافران دریافت و به حساب درآمد نزد خزانه‌داری کل کشور واریز کند. موارد تبصره 3 این ماده پیش‌تر به تصویب رسیده بود و بر اساس آن عوارض خروج از مرزهای هوایی، دریایی و زمینی از مسافران دریافت می‌شد.

انتشار این خبر در ابتدا واکنش‌های بسیاری را در فضای مجازی به همراه داشت. بسیاری نگران از این بودند که عوارضی که سال گذشته بر سفرهای خارجی قرار گرفته با مصوبه‌ای که روز سه‌شنبه به تصویب رسید، متفاوت است و همین باعث می‌شود تا هزینه یک سفر خارجی بسیار بیشتر از گذشته برای آنها خرج بردارد.

در واکنش به این مصوبه ولی تیموری، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به ایسنا گفته است: «ما هم پس از تصویب از وجود این لایحه مطلع و حتی غافلگیر شدیم.» 

اما آیا وضع مالیات بر مسافرانی که قصد خروج از کشور را دارند، می‌تواند بر ورود گردشگر به ایران هم موثر باشد؟ تیموری معتقد است که گرفتن مالیات از مسافران ایرانی و اقدامی که نمایندگان مجلس در این زمینه انجام داده‌اند، باعث کم شدن تعداد مسافرها می‌شود و همین موضوع موجب پایین آمدن تعداد گردشگران به ایران هم خواهد شد. او در این باره گفته است: «نگاه ما به گردشگری خروجی کاملا متفاوت است. بارها گفته‌ایم گردشگری خروجی و ورودی روندی تعاملی دارد. اگر بیشترین سفرها از ایران به پنج و یا شش کشور است، همان کشورها بیشترین گردشگر را به ایران می‌فرستند بنابراین وقتی تعداد گردشگر خروجی را کم می‌کنیم نمی‌توان انتظار داشت از آن طرف تعداد گردشگران خارجی بیشتر شود. این روند دوسویه است و این اقدامات ما را از حالت دوسویه خارج می‌کند.» 

 

فرقی بین آن و این نیست

بی‌شک کم شدن گردشگران خارجی ورود به ایران باعث ضعیف‌تر شدن بیش از پیش اقتصاد صنعت توریسم خواهد شد اما یک عضو مجلس درباره مصوبه تازه مجلس در توئیتر نوشته که آنچه روز یک بهمن‌ماه به تصویب رسیده مالیات تازه‌ای برای خروج از کشور نیست. سید‌فرید موسوی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در این مورد نوشته است: «مالیات خروج از کشور پایه جدید مالیاتی نیست، همان عوارض خروجی است که قبلا تعریف شده. چون عوارض باید به شهرداری‌ها پرداخت شود، صرفا نام به مالیات تغییر کرد تا منابع خزانه کشور واریز شود. همچنین برخی معافیت‌های ضروری که در قوانین به صورت پراکنده تعریف شده، در این قانون مجتمع شده.»

با توجه به نگرانی‌هایی که در فضای مجازی از سوی کاربران به وجود آمد، محمد مسیحی، معاونت درآمدهای مالیاتی توضیحاتی را در یک برنامه خبری تلویزیونی ارائه داد. مسیحی هم مانند موسوی به این موضوع پرداخت که مالیات تازه‌ای وضع نشده است. او در این مورد گفت: «مصوبه‌ای که روز یک بهمن‌ماه در قالب ماده 33، قانون اصلاح و دائمی شدن مالیات بر ارزش افزوده مقرر شد که برای خروج هر مسافر از مرزهای کشور وجوهی را تحت عنوان مالیات از مسافران گرفته شود. منتها شائبه‌ای ایجاد شده و لازم به توضیح است که وضع مالیات یا عوارض جدیدی صورت نگرفته بلکه این موضوع همان ابقاء ماده 45 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 87 است که در قالب آن ماده وجوهی از مسافران دریافت می‌شد و به حساب درآمد عمومی کشور واریز می‌شد که ماهیت درآمدی داشت و در قالب این ماده هم به صراحت قید شده که این وجوه مالیات است و تغییری هم نسبت به مصوبه قبلی نداشته است.»

 

سفرهای گران به شیوه ایران 

سال 97 عوارض خروج از کشور سه برابر شد. سال 96 عوارض مسافرت هوایی به خارج از کشور 75 هزار تومان بود و در سال 97 به 220 هزار تومان رسید. این مبلغ به صورت پلکانی برای سفر سوم تا 440 هزار تومان افزایش یافت. این مبلغ در سال 98 هم اعمال شده و تغییری نداشته است. اما گفته می‌شود بر اساس قانون، عوارض خروج از کشور باید هر سه سال متناسب با میزان تورم افزایش یابد اما عوارض خروج در حالی سال 97 سه برابر شد که تورم در این سال کاهش یافته بود. 

در قانونی که تا سال 96 وجود داشت عوارض سفرهای هوایی با زمینی و دریایی متفاوت بود. در سفرهای زمینی و دریایی در سال 96 مبلغ 25 هزار تومان از مسافران گرفته می‌شد اما در قانونی که سال 97 اجرایی شد بین سفرهای زمینی، هوایی و دریایی تفاوتی در پرداخت عوارض وجود ندارد. 

 

اما ایران، تنها کشوری نیست که از مسافران در هنگام خروج از کشور عوارض دریافت می‌کند با این حال بسیاری از کشورها هم این مالیات را از مسافران نمی‌گیرند. با این حال ایران از آن دسته کشورهایی است که از سال 78 تاکنون بر سفرهای خارجی مالیات قرار داده است. با این حساب 20 سال است که سفرهای برون‌مرزی مشمول اخذ مالیات هستند. با این حال در بعضی کشورهای همسایه این شکل از مالیات عمر کوتاهی دارد اما به گونه‌ای است که روی صنعت توریسم این کشورها تاثیر منفی نداشته است. 

تعدادی از کشورها بر سفرهای خارجی مسافران مالیات‌هایی را وضع کرده‌اند؛ انگلستان، استرالیا، ترکیه، قطر و آلمان از جمله این کشورها هستند. قطر از سال 2016 مالیات پروازهای خارجی را وضع کرده و از هر مسافر در ازای استفاده از تسهیلات هوایی قابل قبول آن 2/9 دلار دریافت می‌کند، این مبلغ کمتر از 140 هزار تومان است و برای همه سفرهای یک مسافر در طول سال هم ثابت است. ترکیه هم از سال 2007 چنین مالیاتی را از مسافرانی می‌گیرد که تقریبا مبلغی حدود 4 دلار است. نگاهی به مبالغ گرفته شده در کشورهای همسایه نشان می‌دهد که ایران بیش از این کشورها بر سفرهای خارجی مالیات قرار داده است. موضوع دیگر آن است که بر اساس قانون عوارض خروج در کشورهای دیگر صرف گسترش زیرساخت‌ها و گردشگری می‌شود اما در ایران این مبلغ به شهرداری می‌رسد و درباره جزییات اینکه این مالیات صرف چه کارهایی می‌شود، سخنی به میان نیامده است.