روزنامه سازندگی

جامعه سلامت

منتشر شده در تاریخ پنجشنبه 14 آذر 1398 ساعت 0:6

قاتلی به نام آنفلوآنزا

آمار مرگ‌و‌میر بر اثر آنفلوانزا خوکی که جهش ژنتیکی یافته است، در ایران به حدود 60 نفر رسیده است؛ این بیماری که ظاهرا در خاورمیانه شایع شده ‌تا 2 هفته دیگر خطر دارد و شاید باز هم جان بگیرد

معصومه رضایی: «56 نفر تاکنون بر اثر ابتلا به بیماری آنفلوانزا در ایران جان خود را از دست داده‌اند.» این خبری است که از سوی مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت منتشر شده است. گفته می‌شود که این نوع آنفلوانزا سویه‌ای از این بیماری است که به آن آنفلوانزای خوکی گفته می‌شود و ویروس آن با نام علمی H1N1 شناخته می‌شود  که یک ویروس جهش ژنتیک یافته است وآنطور که میان مردم شایع شده، این نوع آنفلوانزای فعلی، مرغی نیست. آنفلوانزای خوکی خطر کمتری نسبت به نوع مرغی آن دارد اما تاکنون نزدیک به 60 نفر را کشته است. رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت هم دیروز گفت که  همه کشورهای خاورمیانه درگیر آن هستند. 

 

آگاهی اندک مردم از آنفلوانزا 

هر سال و با آمدن فصل سرما به‌خصوص در سه ماهه فصل پاییز آنفلوانزا یکی از بیماری‌هایی می‌شود که در ایران شیوع پیدا می‌کند. البته این بیماری در ماه‌های آبان و آذر به اوج خود می‌رسد. هر سال هم آمارهایی درباره مرگ‌ومیر این بیماری واگیردار در کشور ارائه می‌شود اما آنچه از شواهد برمی‌آید، آنفلوانزای امسال بیش از سال‌های گذشته باعث مرگ شده و زودتر از سال‌های پیش سایه سیاه خود را بر کشور گسترانده است. حامد برکاتی، مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت روز 11 آذر ماه در همایش مدیران سلامت جمعیت، خانواده و مدارس دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور در همین مورد گفت: «آنفلوانزای امسال 20 روز زودتر از سال‌های گذشته در کشور آغاز شد؛ ضمن اینکه نخستین مرگ ناشی از آنفلوانزا دو هفته پیش رخ داده است».اما آمار فقط به همین یک نفر ختم نشد و رفته رفته تعداد مرگ‌ومیرها بر اثر ویروس H1N1 افزایش پیدا کرد. همان دو هفته پیش آمار فوتی‌ها از یک نفر به 18 نفر رسید. بیماری‌ای که دو هفته پیش 18 نفر بر اثر ابتلا به آن جان خود را از دست دادند، آنقدر توسط مردم ناشناخته باقی ماند و آگاهی‌رسانی توسط وزارت بهداشت و درمان انجام نشد که در حال حاضر تعداد قربانی‌ها به دلیل آنفلوانزا به حدود 60 نفر در سراسر کشور رسیده است. «می‌گن آنفلوانزای خطرناک اومده. توی این هوای آلوده توی شلوغی مترو همه به هم چسبیدیم. فقط خدا کنه کسی مبتلا نباشه»؛ این را دختری حدودا 20 ساله در هیاهوی ساعت 18 در ایستگاه بهشتی می‌گوید و با شال گردن قرمزی که دارد، بینی و دهان خود را می‌پوشاند. «بیشتر این مریضی‌ها از عراق میان، ما از این چیزا نداشتیم.»؛ این را هم پیرزنی حدودا 70 ساله که خود را به زحمت به در مترو چسبانده است، می‌گوید. اما به نظر می‌رسد اطلاع‌رسانی شفاهی بین مردم در سال‌های گذشته کارکرد بیشتری از آگاه‌سازی رسانه‌ها داشته است و بی‌شک در همین فضا موج شایعه‌ها نیز بیشتر خواهد شد. 

 

ناآگاهی برخی پزشکان از درمان 

گاهی اخباری عجیب هم در این مورد منتشر می‌شود که بعضی از تجویزها توسط پزشکان به دامن زدن یا حتی بالا رفتن احتمال مرگ بیماران بر اثر آنفلوانزا می‌افزایند. به طور نمونه یکی از عواملی که باعث تشدید آنفلوانزای خوکی می‌شود و ریسک مرگ را بالا می‌برد، تزریق دگزامتازون است.مردانی، عضو کمیته کشوری آنفلوانزا با بیان اینکه همچنان بیشترین ویروس در گردش آنفلوانزا در سال جاری H1N1 است، درباره برخی تصورات در زمینه تزریق دگزامتازون در زمان این بیماری، به ایسنا گفته است: «دگزامتازون هر چند که علائم التهاب را کاهش می‌دهد، اما ممکن است باعث کاهش قوای سیستم ایمنی فرد مبتلا به آنفلوانزا شده و وضعیت بیمار را وخیم‌تر کند. تزریق دگزامتازون در موارد ابتلا به آنفلوانزا اصلا توصیه نمی‌شود؛ چراکه دگزامتازون نوعی کورتون تزریقی است و هر چند که علائم التهاب را کاهش می‌دهد اما ممکن است باعث کاهش قوای سیستم ایمنی فرد شود و وضعیت آنفلوانزا را در بیمار وخیم‌تر کند.» 

 

احتمال اپیدمی بیماری 

آمار مرگ‌ومیر بر اثر آنفلوانزا در کشور رو به افزایش است و با این حال این گمانه‌زنی وجود دارد که در هفته‌های آینده به اپیدمی تبدیل شود و موج مرگ‌ومیر بر اثر این بیماری افزایش پیدا کند. کیانوش جهانپور، رئیس مرکز اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت درباره اپیدمی این بیماری گفته است: «البته هنوز به مرحله اپیدمی یا همه‌گیری این بیماری در کشور نرسیده‌ایم اما احتمال بروز همه‌گیری این بیماری به طوری که بیش از ۱۵ تا ۲۵ درصد افراد جامعه به آنفلوانزا مبتلا شوند، طی دو تا سه هفته آینده وجود دارد.» البته علیرضا رئیسی، معاون وزیر بهداشت به این موضوع اشاره کرده است که این روزها در اوج همه‌گیر شدن آنفلوانزا قرار داریم. او همچنین درباره طول دوره‌ای که آنفلوانزا در ایران خواهد ماند، روز 11 آذر ماه به ایسنا گفته است: «با توجه به اینکه در اوج دوره بیماری آنفلوانزا قرار داریم، این دوره اوج، حداقل تا دو هفته آینده به طول می‌انجامد و آلودگی هوا می‌تواند تشدید‌کننده آن شود.»

 

کمبود دارو نداریم 

در روزهای گذشته خبرهایی مبنی بر کمبود داروی مخصوص آنفلوانزای خوکی در کشور وجود داشت که انتشار چنین اخباری باعث نگرانی‌هایی از سوی مردم شده است. با این حال اولین سوالی که پس از واکنش به احتمال اپیدمی آنفلوانزا در ذهن خطور می‌کند، این است که آیا وزارت بهداشت و درمان برای روزهای اپیدمی آنفلوانزا چاره‌ای اندیشیده است یا خیر.غلامحسین مهرعلیان، مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو درباره ورود یک دارو به ایران خبر داده است که نوعی درمان برای آنفلوانزا است. او در همین مورد گفته است: «امسال واکسن آنفلوانزا در زمان مناسبی با تعداد خوب در اختیار معاونت بهداشتی قرار گرفت و در بخش خصوصی هم توزیع شد و متقاضیان موفق به دریافت واکسن شدند. بسیاری از پزشکان برای درمان علاقه‌مند به تجویز داروی اسلتامیویر هستند که تقاضا برای تهیه این دارو را به‌طور چشمگیری افزایش داده است. داروی اسلتامیویر قرار بود از طریق معاونت بهداشتی در اختیار مراکز بهداشتی قرار گیرد، اما در این شرایط که تقاضا رو به افزایش است، از وزیر محترم بهداشت درخواست کردیم این دارو علاوه بر معاونت بهداشتی در صورت تجویز سه گروه متخصص اطفال، کودکان و داخلی در داروخانه‌های منتخب دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور ارائه شود تا بیماران بتوانند این دارو را از داروخانه‌های منتخب هم تهیه کنند که مورد موافقت مقام عالی وزارت واقع شد.»
او همچنین گفته است: «یک‌میلیون عدد قرص اسلتامیویر از منبعی باکیفیت تهیه‌شده است و طی دو روز آینده ۵۰۰ هزار عدد از این دارو در اختیار دانشگاه‌های علوم پزشکی قرار می‌گیرد، تا آخر هفته بعد نیز ۵۰۰ هزار عدد دیگر از این دارو بین دانشگاه‌ها توزیع می‌شود تا بیماران بتوانند به‌راحتی داروی موردنیاز خود را از داروخانه‌های منتخب تهیه کنند.» با این حال وزارت بهداشتی‌ها درباره این دارو نظر دیگری دارند. کیانوش جهانپور در همین مورد گفته است: «داروی اسلتامیویر (تامیفلو) همگانی نیست و وقتی آگاهی‌ها ناقص باشد، افراد تصور می‌کنند واکسن آنفلوانزا می‌تواند برای همه اکسیر حیات باشد، اما این موارد مبتنی بر شواهد علمی نیست و موارد مصرف واکسن و تجویز دارو مشخص و بر اساس پروتکل‌های وزارت بهداشت است. اکنون در میانه اپیدمی آنفلوانزا قرار داریم و در نتیجه در حال حاضر تزریق واکسن برای عموم ضرورتی ندارد و فقط باید آگاهی عمومی افزایش پیدا کند و افراد در دام سودجویانی که می‌خواهند از هیجان ایجادشده برای خود کیسه بدوزند، نیفتند.» 

 

سیر افزایشی آمارهای مرگ‌ومیر

طبق آخرین آمار اعلام‌شده از سوی مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت؛ «از اول مهر تاکنون چهار هزار نفر به علت ابتلا به بیماری‌های تنفسی و مشکوک به آنفلوانزا در بیمارستان بستری شدند که از این تعداد ۵۶ نفر بر اثر آنفلوانزا جان خود را از دست دادند. از مجموع ۵۶ نفری که به علت ابتلا به آنفلوانزا جان خود را از دست دادند، ۱۹ نفر مربوط به یک هفته گذشته هستند؛ بیشترین موارد مرگ این بیماری در استان‌های کرمان، گلستان، مازندران، خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد بوده است.» کیانوش جهانپور گفته است این آمار نشان می‌دهد که شیوع این بیماری امسال در کشور بسیار بالاتر از همیشه است.مسئولین خبر از ماندگاری آنفلوانزا تا پایان آذر ماه می‌دهند اما این بیماری همچنان جان می‌گیرد و معلوم نیست تا دو هفته دیگر چه تعداد قربانی را به کام مرگ بکشد. معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره استان‌های کشور که بیشترین بروز و شیوع آنفلوانزا در آنها اتفاق افتاده است، گفت: «استان‌های گلستان، مازندران، کهگیلویه و بویراحمد، کرمان و اهواز استان‌هایی هستند که بیشترین بروز و شیوع بیماری آنفلوانزا در آنها گزارش شده است.» با اینکه گفته می‌شود در استان خوزستان و شهر اهواز تعدادی بر اثر ابتلا به آنفلوانزا جان باخته‌اند اما هنوز آمار رسمی از مرگ‌ومیر در این استان منتشر نشده است. 

البته هنوز  آمار دقیقی از دیگر استان ها منتشر نشده است. 

بیماری خاورمیانه 

محمدمهدی گویا، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت درباره مناطقی در جهان که در حال حاضر به آنفلوانزا مبتلا هستند، به ایسنا گفته است: «موج آنفلوانزا فقط مربوط به ایران نیست و کل کشورهای خاورمیانه، تعداد قابل توجهی از کشورهای اروپایی و به ویژه کشورهای منطقه مدیترانه شرقی و حاشیه خلیج فارس درگیر این موج آنفلوانزایی هستند. »