روزنامه سازندگی

باشگاه نویسندگان فرزانه ترکان

منتشر شده در تاریخ دوشنبه 4 آذر 1398 ساعت 0:10

به قدر کافی دیر شده است

فرزانه ترکان

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام مردم‌سالار دینی است که خود را ملزم به رعایت اصول انسانی و دینی می‏داند. اصولی که پایه و اساس انقلاب اسلامی ایران در بهمن سال 57 بوده است. به‌طور حتم در این بین جامعه مدنی نیز وظایفی از قبیل ایجاد فضایی برای بیان نظرات، اعتراضات و انتقادات مردم دارد. این دو نکته در کنار هم تصویر روشنی از وظایف حاکمیتی جمهوری اسلامی در قبال اعتراضات مردمی دارد.

متاسفانه در سال‏های گذشته این فضا نه‌تنها فراهم نشده بلکه به اذعان بسیاری از فعالین سیاسی و جامعه‌شناسان این فضا محدودتر نیز شده است. این محدودیت منجر به این مساله شده است که مردم نتوانند فضایی را برای اعلان نظرات و اعتراضات به‌حق خود پیدا کنند. واقعه‏ای که در هفته گذشته رخ داد، یک نمایش روشن از یک خلاء در جامعه و مراکز تصمیم‏گیری ما بود. عامه مردم و مردمی که سخت متحمل مشکلات اقتصادی هستند، زمانی که با موضوع یک‌باره افزایش قیمت بنزین روبه‏رو شدند، زیر فشارهای اقتصادی و استرس‏های روانی نگرانی از معیشت در آینده فضایی برای بیان مسالمت‏آمیز و در چهارچوب اعتراض خود هم نداشتند. حتی این فضا از طریق احزاب سیاسی نیز قابل فراهم شدن نیست به این معنی که احزاب سیاسی اگر بخواهند مجوز یک میتینگ سیاسی را دریافت کنند به راحتی بدان دست پیدا نکرده و از این حقوق طبیعی محروم هستند. اتفاقات تلخی زیر سایه همین خلاء در هفته گذشته رقم خورد که مورد سوءاستفاده عده‏ای از افراد ضدانقلاب و ماموران جریان‏های مشخص قرار گرفت که از تجمعات مردمی و سردرگمی آنها در بیان اعتراض خود به شیوه‏ای آرام، سوءاستفاده کرده و تا مرز تخریب اموال عمومی نیز پیش رفتند. البته این اتفاقات برای همه مردم ایران تلخ بود. اگر فضایی برای راه تنفس انتقادات و اعتراضات مردم ایجاد نشود احتمال وقوع و شدیدتر شدن این حوادث و سوءاستفاده‏های بیشتر عوامل ضدانقلاب وجود دارد. راه حل اصلی البته تنها سرکوب اعتراضات و برخورد‏های شدید با تجمعات مردمی نیست. نباید با تنگ‏کردن حلقه بیان انتقاد و اعتراض، فضای سوءاستفاده ضدانقلاب از تجمعات مردمی که به دنبال خواسته‏های به‌حق خود هستند، ایجاد شود. زمانی که رسانه ملی برنامه‏ها و میزگردهایی با کارشناسان یک‌دست از یک جریان سیاسی برگزار می‏کند و اجازه نمی‏دهد افرادی با دیدگاه‏های نه الزاما مخالف که حتی متفاوت زمانی برای بیان و صحبت داشته باشند، مردم دیگر اعتمادی به این رسانه ندارند و تصور می‏کنند یک‏جانبه و یک‏سویه به اجبار باید یک نظر را قبول کنند. آنها با این احساس تلخ که حق تفکر از آنها گرفته شده روبه‏رو می‏شوند و این احساس را دارند که رسانه ملی در حال توهین به شعور ملت است. در مقابل رسانه‏های دیگر به خصوص رسانه‏های ضدانقلاب از همین فضای یک‏سویه استفاده کرده و اخباری مملوء از دروغ و بزرگ‌نمایی را منعکس می‏کنند.

تصور می‏کنم در این شرایط باید فضایی برای بیان اعتراضات به‌حق مردمی فراهم شود. اگر میثاق همه ما قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران است، این حق برای ملت در قانون اساسی تعبیه شده تا از ورود همین مشکلات ممانعت به‌عمل آید. به‌طور مشخص اصل 27 قانون اساسی تصریح دارد که تشکیل اجتماعات و راه‌پیمایی‏ها، بدون حمل سلاح، به شرط آنکه مخل مبانی اسلام و امنیت ملی نباشد آزاد است. در این رابطه بعد از اعتراضات دی‏ماه 96 دولت طرح تعیین مکان‏هایی برای اعتراض را در قالب مصوبه‏ای مطرح کرد تا شاید ساماندهی در این باره صورت گیرد اما این مصوبه شهریورماه امسال توسط دیوان عدالت اداری باطل شد. حالا قریب به دو ماه پس از ابطال این مصوبه اما بار دیگر شرایط به‌گونه‏ای پیش رفت که زمزمه‏های نیاز به تعیین مکان‏هایی برای اعتراض بار دیگر شنیده می‏شود. تصور می‌کنم زمان آن رسیده که با واقع‌بینی بیشتری به مسائل نگاه کنیم. برای معترضان سازوکار اعتراض و محلی برای این حق آنها تعبیه کنیم تا حقوق طبیعی ملت مورد سوءاستفاده قرار نگیرد. تا به همین امروز نیز به قدر کافی برای این مساله دیر شده است.