روزنامه سازندگی

اقتصاد کسب و کار

منتشر شده در تاریخ جمعه 30 آذر 1397 ساعت 0:35

تاکید بر همکاری با بخش خصوصی

علی نیازی، مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری شهرداری تهران

همکاری بخش خصوصی و شهرداری‌ها می‌تواند به توسعه شهری کمک کند و بسیاری از پروژه‌ها که به دلیل مسایل مالی به سرعت پیش نمی‌روند را سر و سامان دهد. پروژه‌های مختلفی برای حضور بخش خصوصی وجود دارد که برخلاف سال‌های گذشته، فقط در حوزه ساخت و ساز خلاصه نمی‌شود و بخش‌های مختلف از جمله حمل و نقل، درمان، مراکز تجاری، تفریحی و فرهنگی، محیط زیست و... را در برمی‌گیرد. مجموعه شورا و شهرداری تهران در یک سال اخیر، تاکید زیادی بر استفاده از مشارکت بخش خصوصی داشت. آمارها نشان می‌دهد بیش از دوسوم بودجه سالیانه شهرداری نقد و یک سوم غیرنقد است و حدود دوسوم آن برای نگهداشت صرف می‌شود و منابع غیرنقد هم برای توسعه شهر باقی می‌ماند در حالیکه با جذب مشارکت بخش خصوصی می‌توان نگهداشت را کاهش داد. برای مثال در نگهداری فضای سبز یا مسئله پسماندها می‌توان قراردادهای مناسبی با بخش خصوصی بست. در بخش توسعه شهر هم باید همین رویکرد را پیش گرفت چون متوقف کردن توسعه شهرها در بدترین شرایط هم نباید اتفاق بیفتد؛ به عبارت دیگر شهر، موجود زنده‌ای است که باید به روزرسانی شود. 

در سال‌های قبل، بیشتر پروژه‌های مشارکتی شهرداری در حوزه ساخت و ساز بود اما در دوره اخیر تلاش کرده‌ایم پروژه‌های متفاوتی ارائه کنیم. در اولین اجلاس معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری که 26 آذرماه (دیروز) برگزار شد، 40 پروژه شهری به ارزش 4000 میلیارد تومان به بخش خصوصی معرفی شد. پروژه‌هایی همچون تولید برق از زباله، ایجاد جایگاه‌های سوخت کوچک مقیاس، اجرای فاز دوم بیمارستان آتیه، ساخت مرکز تجاری در منطقه 5، مجتمع فرهنگی منطقه 12 و... از جمله این پروژه‌ها بود. بیشتر این پروژه‌ها در حوزه حمل و نقل، گردشگری، پسماند و طرح‌های محیط زیستی، فرهنگی و اجتماعی است که می‌تواند بازگشت سرمایه خوبی داشته باشد.

در سخت‌ترین شرایط اقتصادی که تحریم‌ها زیاد شده هم پروژه‌های شهری، جذابیت‌های خاص خود را دارد. به خصوص در تهران، چون جمعیت این شهر از بسیاری از کشورهای همسایه بیشتر است و بازار بالقوه‌ای دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد درآمد تهرانی‌ها از متوسط درآمد کشور بالاتر است و به همین دلیل همواره سرمایه‌گذاری در این استان جذاب بوده است. تاکنون قراردادهایی به ارزش 1800 میلیارد تومان با سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی منعقد شده و هنوز 1200 میلیارد تومان دیگر اجازه سرمایه‌گذاری داریم که اگر با استقبال زیادی برای سرمایه‌گذاری مواجه شویم، می‌توانیم با ارائه لایحه‌ای به شورای شهر، سقف مجاز را افزایش دهیم. بر اساس بودجه سال جاری، سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تهران می‌تواند تا سقف 3000 میلیارد تومان سرمایه‌گذاری داشته باشد.

اعتقاد شهرداری به حضور پررنگ بخش خصوصی را می‌توان در سرمایه‌گذاری‌های انجام شده طی یک سال اخیر مشاهده کرد؛ برای مثال سال‌هاست که زباله‌های تهران در آرادکوه دفن می‌شود. این اقدام، انتشار مقادیر زیادی گاز متان را در پی دارد. با یک سرمایه‌گذار خارجی قرارداد بستیم تا از این گاز برای تولید برق 40 مگاواتی استفاده کند. یکی دیگر از پروژه‌ها، تجهیز و بهره‌برداری از خط 6 مترو است که سرمایه‌گذار می‌تواند آن را برعهده بگیرد. در اینجا باید به نکته‌ای مهم درباره برخی انتقادات از عدم بهره‌برداری این خط اشاره کنم. گفته می‌شود این خط آماده است اما شهرداری آن را مورد بهره‌برداری قرار نمی‌دهد.

این در حالی است که هنوز این خط آماده نشده است و باید 5000 میلیارد تومان هزینه شود تا این خط وارد مدار بهره‌برداری شود. در واقع شرکت بهره‌برداری مترو به دلیل تورم نیروی انسانی و مشکلات دیگر، یک شرکت زیان‌ده است و می‌توانیم یک خط مترو را به عنوان نمونه واگذار کنیم. یکی از پروژه‌هایی که به بخش خصوصی معرفی می‌شود افتتاح پل اتصال دریاچه شهدای خلیج فارس به پارک چیتگر است که مسابقه طراحی آن هم برگزار شده و به عنوان یک فرصت سرمایه‌گذاری می‌توان از آن استفاده کرد.

یکی دیگر از پروژه‌ها در حوزه حمل‌ونقل که قابل سرمایه‌گذاری است، موضوع ماشین‌های اشتراکی است که پلاک آنها قابل تردد در محدوده طرح ترافیک است. در اغلب شهرها، ماشین‌های کوچک برقی یا ماشین‌های کوچکی که آلایندگی پایینی دارند از طریق اپلیکیشن فعال می‌شوند. در تهران نیز می‌توان این پروژه را اجرا کرد تا شهروندان بتوانند از طریق اپلیکیشنی که معرفی می‌شود نزدیکترین خودرو را پیدا کرده، بعد از استفاده در مقصد رها کنند و هزینه آن نیز از حساب کاربری آنها کسر شود.

در سنوات گذشته، مدل سرمایه‌گذاری شهرداری، کارفرمایی بود به این شکل که شهرداری منابعی را از بانک‌ها استقراض می‌کرد و به شکل کارفرما پروژه‌ها را پیش می‌برد اما این مدل منجر به افزایش بدهی‌های زیادی شد که هر روز هم بیشتر می‌شود. می‌توانیم روش دیگری را در قالب جذب مشارکت عمومی – خصوصی که در دنیا هم مرسوم است، پیش ببریم. یعنی امکانات و فرصت‌ها را به بخش خصوصی معرفی کنیم تا آنها با هوش اجتماعی‌شان، تصمیم‌گیری کنند. شهرداری تهران پروژه‌های متنوعی دارد که آنها را در معرض دید سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد.