روزنامه سازندگی

دانش فناوری

منتشر شده در تاریخ پنجشنبه 28 شهریور 1398 ساعت 8:47

سیاست خارجی الگوریتمی/ هوش مصنوعی مجهز به توان پیش‌‏بینی رویدادها در صحنه جهانی م‌ی‏تواند روابط ژئوپلیتیکی را به کلی دگرگون کند

پیش‌‏بینی اینکه در یک کشور دیگر چه رخ خواهد داد، امر مهمی است اما اگر کسی بتواند آنچه در صحنه جهانی رخ می‌‏دهد را پیش‌‏بینی کند چه؟ با رو آوردن کشورها به الگوریتم‏‌ها برای پیش‏‌بینی رویدادها، سیاست خارجی به کلی تغییر شکل خواهد داد.

ابیشور‭ ‬پراکاش/ ترجمه‭ ‬کیوان‭ ‬فیض‏اللهی: سال گذشته چین از یک سیستم هوش مصنوعی جدید پرده‌برداری کرد که به طور خاص برای سیاست خارجی این کشور ساخته شده است. این سیستم موسوم به «پلتفرم پیش‌‏بینی و شبیه‏سازی محیط ژئوپلیتیکی» پس از تحلیل مقادیر عظیمی از داده‏ها، پیشنهادهایی در زمینه سیاست خارجی به دیپلمات‏های چینی ارائه می‏کند. بنا بر یک منبع آگاه، چین پیش از این نیز از سیستم مشابهی برای ارزیابی دقیق تمام پروژه‏های سرمایه‏گذاری خارجی‏اش در چند سال گذشته استفاده کرده است.
فکر کنید توسعه چنین سیستمی به چه معنی خواهد بود: به تدریج، سیاست خارجی از دست دیپلمات‏ها، اتاق‏های فکر و شرکت‏های ارزیابی ریسک خارج می‏شود. به‌تدریج، سیاست خارجی به سمت الگوریتم‏های پیشرفته‏ای می‏رود که هدف اصلی آنها تحلیل داده‏ها، پیش‏بینی رویدادها و توصیه دادن به حاکمان است. وقتی همه کشورها برای پیش‏بینی رویدادهای آینده از الگوریتم‏ها استفاده کنند، دنیا چگونه خواهد بود.

پیش‏بینی اپیزود بعدی ناآرامی‏های اجتماعی
در کنار چین، آمریکا نیز دارد قابلیت‏ها و ظرفیت‏های پیش‏بینانه‏اش را توسعه می‏دهد. در واقع قابلیت‏های این کشور در این زمینه به حدی پیشرفته است که بنا به ادعای سازمان سیا، در برخی موارد آنها می‏توانند «ناآرامی اجتماعی و ناپایداری اجتماعی» را سه تا پنج روز جلوتر پیش‏بینی کنند. کشوری مثل آمریکا چه استفاده‏ای می‏تواند از این فناوری بکند؟ یک راهش می‏تواند این باشد که به شرکت‏های چندملیتی‏اش درباره اغتشاش‏های احتمالی پیش‏آگاهی دهد.
برای مثال در اوایل سال 2019 چنای و چندین شهر دیگر در هند به دفعات دچار کمبود آب شدند. با گذشت ماه‏ها، بحران تشدید پیدا کرد و میلیون‏ها نفر بدون آب ماندند. با فرا رسیدن ژوئن 2019، اعتراض‏ها آغاز شد و تنها در یک رویداد اعتراضی صدها نفر بازداشت شدند. برخی احزاب سیاسی هند نیز شروع کردند به اعلام فراخوان‏هایی برای برگزاری تجمعات اعتراضی. آیا با ادامه کمبود آب احتمال تداوم ناآرامی اجتماعی وجود دارد؟ اگر ایالات متحده چنین چیزی را پیش‏بینی کند، این احتمال وجود دارد که به شرکت‏های آمریکایی که در هند کار می‏کنند خبر دهد؟
ممکن است به شرکت‏های بزرگ فناوری گفته شده باشد که احتمالا ظرف 48 تا 72 ساعت آینده ناآرامی اجتماعی بزرگی در هند رخ می‏دهد. این شرکت‏ها با در اختیار داشتن چنین اطلاعاتی می‏توانند دست به اقداماتی بزنند، از جمله بردن کارمندان به مناطق امن‏تر، تعطیل کردن دفترها یا تغییر مکان عملیات به بخش‏هایی از هند که وضعیت باثباتی دارند. شرکت‏ها هم‌چنین می‏توانند از این پیش‏بینی‏ها برای حفاظت از حضورشان استفاده کنند که این شامل امنیت فیزیکی و محافظت از عملیات می‏شود. علاوه بر این یک احتمال دیگر هم وجود دارد: شرکت‏ها ممکن است از این پیش‏بینی‏ها برای کسب‏وکار استفاده کنند.
برای مثال، هند یکی از بزرگ‏ترین بازارهای اوبر در جهان است. شاید نخواهند کارشان را در آنجا تعطیل کنند. در عوض ممکن است کمبود آب شیرین را به عنوان یک فرصت کاری جدید ببینند. این شرکت می‏تواند در ازای قیمت بالاتری سرویس جدیدی برای تحویل آب شیرین به مردم راه‏اندازی کند. بنابراین در‏حالی‏که احتمال دارد رقبای اوبر از سایر کشورها به‌واسطه ناآرامی اجتماعی دچار اختلال شوند، اوبر بتواند از این شرایط سود ببرد. البته این سود نیز می‏تواند صرف پاداش دادن به راننده‏ها یا تامین آب برای مردمی شود که نمی‏توانند بهایش را بپردازند.
شرکت‏های آمریکایی با دسترسی به این پیش‏بینی‏ها می‏توانند به بصیرتی دست پیدا کنند که به آنها کمک می‏کند در گیر و دار رویدادهای ژئوپلیتیکی پیچیده، مسیرشان را پیدا کنند. از طرف دیگر مردمان سرتاسر جهان نیز وابستگی بیشتری به فناوری آمریکایی پیدا خواهند کرد، چراکه شرکت‏های آمریکایی برای موقعیت‏هایی راه‏حل ارائه می‏کنند که هنوز رخ نداده است.

پیش‏بینی چشم‏انداز ژئوپلیتیکی آینده
پیش‏بینی اینکه در یک کشور دیگر چه رخ خواهد داد، امر مهمی است اما اگر کسی بتواند آنچه در صحنه جهانی رخ می‏دهد را پیش‏بینی کند چه؟
گروهی در ژاپن به مدت چندین سال روی سیستمی کار می‏کردند که بتواند تغییرات نرخ بهره بانک ژاپن را پیش‏بینی کند. این سیستم با تماشای سخنرانی‏های رئیس بانک، زبان بدن و حالت‏های صورت او را یاد می‏گیرد. سیستم بر اساس همین داده‏ها می‏تواند پیش‏بینی کند که رئیس بانک چه خواهد کرد. برای مثال این سیستم هوش مصنوعی متوجه شد که او پیش از اعلام نرخ‏های منفی «عصبانی» و «بیزار» به نظر می‏رسد.
مهندسان ژاپنی این سیستم را در خارج از ژاپن نیز به کار بردند. در یک مورد، این سیستم هوش مصنوعی، ماریو دراگی (M.Draghi) رئیس بانک مرکزی اروپا، را تحلیل کرد. سیستم متوجه شد که وقتی دانگی در کنفرانس‏های خبری خیلی مشتاق و پرشور به نظر نمی‏رسد، احتمالا به این معنی است که بانک مرکزی اروپا محرک‏های مالی‏اش را قطع می‏کند. آیا می‏توان از سیستم هوش مصنوعی مشابهی برای تحلیل رهبران جهان و پیش‏بینی رویدادهای آینده استفاده کرد؟ برای مثال در ژوئن 2019 رهبران چین، روسیه، هند، پاکستان، ایران و چند کشور آسیایی دیگر برای اجلاس سازمان همکاری شانگهای در بیشکک قزاقستان دیدار کردند. سازمان همکاری شانگهای به عنوان یک هم‌سنگ آسیایی جدید برای گروه‏هایی تلقی می‏شود که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفتند. آیا یک سیستم هوش مصنوعی می‏تواند با تماشای فیلم‏های اجلاس سازمان همکاری شانگهای به یک جمع‏بندی برسد؟
شاید پس از تماشای ملاقات میان سران هند و چین، هوش مصنوعی پیش‏بینی کند که پکن و دهلی نو طی 6 ماه آینده مجموعه‏ای از قراردادهای تجاری جدید را امضا خواهند کرد. یا پس از تماشای ملاقات میان سران ایران و روسیه بتواند پیش‏بینی کند که مسکو و تهران ظرف دو ماه آینده شاهد افزایش تنش در روابط‏شان خواهند بود.
در‏حالی‏که ممکن است تحلیلگران انسانی بسیاری از این نشانه‏ها را از قلم بیندازند، هوش مصنوعی می‏تواند همه آنها را ببیند. این مسئله می‏تواند به کشورها بینش بی‏سابقه‏ای نسبت به رویدادهای احتمالی آینده بدهد. اگر آمریکا پیش‏بینی کند که دهلی نو و پکن دارند به یکدیگر نزدیک‏تر می‏شوند، سیاست تجاری‏اش در قبال هند را تعدیل می‏کند؟ یا اگر چین اختلافی را میان روسیه و ایران پیش‏بینی کند، شرکت‏هایش را به سمت سرمایه‏گذاری بیشتر در ایران هدایت می‏کند؟ برای نخستین بار است که کشورها می‏توانند در صحنه جهانی بر اساس پیش‏بینی‏هایی که توسط الگوریتم‏ها انجام شده، دست به اقدام‏های پیش‏دستانه بزنند.

پیش‏بینی یک جهان تغییر شکل یافته به واسطه پیش‏بینی
با رو آوردن کشورها به الگوریتم‏ها برای پیش‏بینی رویدادها، سیاست خارجی به کلی تغییر شکل خواهد داد. کشورها در حالی با یکدیگر تعامل خواهند داشت که می‏دانند هر حرکت‏شان ممکن است روزها، هفته‏ها یا ماه‏ها جلوتر پیش‏بینی شده باشد. چنین تغییر شکلی دنیای کسب‏و‏کار و روابط ژئوپلیتیکی را متحول خواهد کرد. آیا آلمان می‏تواند از ماه‏ها پیش به شرکت‏‏های چندملیتی‏اش درباره یک نزاع در آفریقا هشدار بدهد؟ آیا کشورهای آمریکای لاتین می‏توانند با همکاری یکدیگر، هفته‏ها پیش از وقوع یک جنگ داخلی در منطقه، از آن جلوگیری کنند؟ شرکت‏ها و کشورهای مسلح به پیش‏بینی، احتمالا به شیوه‏های جدید و بی‏سابقه‏ای با امور جهانی برخورد خواهند کرد.
در آینده، پیش‏بینی رویدادهای جهان به یک امر عادی تبدیل خواهد شد. دولت‏هایی که نتوانند رویدادها را پیش‏بینی کنند احتمالا از پا درمی‏آیند و دچار فروپاشی می‏شوند. کسب‏وکارهایی که پیش‏بینی‏ها را نادیده بگیرند، احتمالا از رده خارج خواهند شد. در این میان شاید تنها مزیت کشورها این باشد که بیش از هر زمان دیگری پیش‏بینی‏ناپذیر باشند.
Scientific American, Aug. 29, 2019