روزنامه سازندگی

اقتصاد صنعت

منتشر شده در تاریخ دوشنبه 26 فروردین 1398 ساعت 19:19

آینده صنعت خودرو چه می ‏شود؟

سعید مدنی، مدیرعامل سابق سایپا

صنعت خودروسازی ایران در سال گذشته با کاهش 40 درصدی تولید روبه‌‌‌‌‌‌رو شد. البته روز گذشته وزیر صمت اعلام کرد تولید خودرو در سال 97 افزایش 70 درصدی داشته است که فکر می‌‌‌‌‌‌کنم منظورشان میزان تولید بهمن و اسفند پارسال باشد که به دلیل کمک 4 هزار میلیارد تومانی دولت به خودروسازها، تولید روزانه‌شان از 1500 دستگاه به 4 هزار دستگاه افزایش پیدا کرد. در دو ماه آخر سال گذشته، قطعه‌سازها بخشی از مطالبات 120روزه‌شان را دریافت کردند.

همچنین چند هزار کانتینر حاوی قطعات مورد نیاز در گمرک بلاتکلیف مانده بود که حدود دو سوم آن ترخیص شد. نتیجه این اتفاقات، ایجاد تحول در تولید و افزایش آن بود. در واقع کمک‌‌‌‌‌‌های مالی دولت و پیش‌فروش‌‌‌‌‌‌هایی که با قیمت حاشیه بازار اتفاق افتاد باعث افزایش نقدینگی خودروسازها شد. البته برای اینکه خودروسازها به ظرفیت اصلی تولیدشان برسند، باید کمک‌‌‌‌‌‌های دولت و بانک‌‌‌‌‌‌ها ادامه داشته باشد و تامین قطعه نیز تسهیل شود. ظرفیت تولید صنعت خودروسازی ایران حدود 2 میلیون دستگاه در سال است.

بیشترین تولید ثبت‌شده مربوط به سال 90 با یک میلیون و 600 هزار دستگاه است که اگر ظرفیت‌‌‌‌‌‌های بلااستفاده دوباره احیا شود و خط‌‌‌‌‌‌های متوقف شده به چرخه تولید برگردد، ظرف 6-5 ماه، امکان رسیدن دوباره به رکورد قبلی و عبور از آن وجود دارد. باید کمک‌‌‌‌‌‌های دولت و بانک‌‌‌‌‌‌ها ادامه داشته باشد، پیش‌فروش‌‌‌‌‌‌ها با قیمت حاشیه بازار انجام شود، تولیدات داخلی جایگزین خودروهای خارجی که اکنون از ایران رفته‌‌‌‌‌‌اند شود تا در نهایت شرایط به شکل مطلوبی پیش برود.

در سال گذشته میزان تولید خودروی ایران زیر یک میلیون دستگاه بود. برای سال جاری هم برنامه‌ریزی شده که تولید بین 1.2 تا 1.3 میلیون دستگاه باشد که فکر می‌‌‌‌‌‌کنم با توجه به کمک‌‌‌‌‌‌های در نظر گرفته شده، این میزان تولید قابل‌دسترس باشد.

در اینجا باید به ریشه مشکلات به‌وجودآمده برای صنعت خودروسازی ایران اشاره کنم؛ معمولا از تحریم‌‌‌‌‌‌ها به عنوان یکی از اصلی‌ترین دلایل یاد می‌‌‌‌‌‌شود در‌‌‌‌‌‌حالی‌‌‌‌‌‌که عمده مشکلات به دلیل تصمیم‌گیری‌‌‌‌‌‌های دیرهنگام و اشتباه در داخل به وجود آمده است. وقتی نرخ ارز سه برابر رشد می‌‌‌‌‌‌کند و به خودروساز گفته می‌‌‌‌‌‌شود باید محصولت را نصف قیمت بفروشی؛ یعنی یک تصمیم نادرست گرفته شده است. تحریم‌‌‌‌‌‌ها بخشی از ظرفیت خودروسازی ایران را که مربوط به خودروسازهای خارجی رنو، کیا، برلیانس و ... بود، تحت‌تاثیر قرار داد اما نباید فراموش کنیم تولید این شرکت‌‌‌‌‌‌ها در مجموع 20 درصد تولیدات ما را تشکیل می‌‌‌‌‌‌دهد.

کاهش 40 درصدی تولید در سال 97 به دلیل کمبود نقدینگی و مشکلات متعدد در مسیر تامین قطعات اتفاق افتاد که فکر می‌‌‌‌‌‌کنم ارتباط معناداری با تحریم نداشت. وقتی قیمت ارز 3 برابر می‌‌‌‌‌‌شود،‌‌‌‌‌‌ تدارک مواد اولیه برای خودروساز سخت‌تر می‌‌‌‌‌‌شود چون آنقدر نقدینگی ندارد که این اختلاف قیمت را جبران کند بنابراین باید قیمت خودرو به همان نسبت افزایش پیدا کند. مثلا پراید حدود 1500 دلار ارزبری دارد. وقتی دلار به یک‌باره از سه هزار تومان به 10 هزار تومان می‌رسد، یعنی 7 هزار تومان اختلاف قیمت ایجاد شده است. با یک حساب و کتاب سرانگشتی مشخص می‌‌‌‌‌‌شود قیمت پراید باید 11 میلیون تومان بیشتر شود اما این اتفاق نمی‌‌‌‌‌‌افتد یا خیلی دیر رخ می‌‌‌‌‌‌دهد بنابراین فشار روی خودروساز را بیشتر می‌‌‌‌‌‌کند.

بنابراین تحریم در سال 97 کمترین نقش را در کاهش تولید خودرو در ایران داشت و عمده مشکلات به دلیل تصمیم‌گیری‌‌‌‌‌‌های دیرهنگام و اشتباه رخ داد. هرچند در پایان سال گذشته کمک‌‌‌‌‌‌های مالی دولت باعث بهبود شرایط و رشد تولید شد. البته شرایط سال جاری متفاوت است. ممکن است تحت‌تاثیر تحریم‌‌‌‌‌‌ها، درآمدهای ارزی ایران مقدای کاهش پیدا کند و آن دسته از خودروسازهای خارجی که تاکنون به شکل نصف و نیمه با ایران کار می‌‌‌‌‌‌کردند هم کشور را ترک کنند.

در این شرایط، برای تداوم افزایش تولید باید قیمت خودرو در حاشیه بازار تعیین شود. دولت در تامین نقدینگی کمک کند و آن دسته از خودروهای قدیمی که قرار بود دیگر تولید نشوند، دوباره به چرخه تولید برگردند. اگر فرض کنیم هیچ افزایش نرخ ارزی در سال 98 اتفاق نیفتد و شرایط تورمی هم ثابت بماند، آن زمان قیمت‌‌‌‌‌‌ها مثل سال گذشته خواهد بود به‌شرط اینکه کمک‌‌‌‌‌‌های دولت به خودروسازها به‌شکلی پایش و کنترل شوند که حتما صرف تولید و افزایش خودرو شوند.