روزنامه سازندگی

باشگاه نویسندگان علی هاشمی

منتشر شده در تاریخ سه شنبه 20 آذر 1397 ساعت 16:2

فریب اختلافات داخلی آمریکا را نخوریم/ بررسی اظهارات اخیر رئیس‌جمهور درباره مذاکره با آمریکا

علی هاشمی، عضو شورای سیاستگذاری روزنامه ی سازندگی

رئیس جمهور در اظهارات اخیر خود به نکاتی در سیاست خارجی و مسائلی که اکنون دولت و نظام با آن مواجه هستند اشاره کرد. وی تاکید داشت که در سیاست منطقه‏ای باید به سمت عادی‏سازی و تنش‌زدایی برویم. روابط با همسایگان به ویژه آنهایی که به صف مخالفان پیوستند مانند عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس را مورد توجه قرار داد و همچنین اشاره‏ای به کشورهای دوست و همراه ایران که در موضوع برجام به گروه 1+4 معروف شدند داشت.آقای روحانی مباحث را به صورت کلی بیان کردند که باید ارگان‏های مربوطه مانند وزرات خارجه و دیگر نهادهای دست‌اندرکار سیاست خارجی، مانند شورای عالی امنیت ملی این سیاست‏ها را هرچه سریعتر تدوین کرده و با یک موضع روشن به سفرای ایران ابلاغ کنند که چه تصمیمی در قبال آمریکا اتخاذ خواهند کرد.

رئیس‌جمهور درباره مسئله مذاکره با آمریکا به این نکته اشاره داشت که مذاکره با تحریم معنا ندارد که رویکرد درستی است. لذا تنها مسئله‏ای که در مذاکره با آمریکا باید مدنظر قرار داد منافع ملت ایران به اضافه منافع محور مقاومت است. پس هرگونه پیش‌شرطی باید بر منافع ملی استوار باشد.

به هیچ وجه نباید فریب اختلافات داخلی آمریکا را بخوریم ؛ چرا که روشن است در هر صورت جناح دموکرات و جمهوری‌خواه و شخص ترامپ در این کشور سیاستشان دشمنی با ایران است.لذا وقتی که به گذشته هم رجوع می‏کنیم می‏بینیم که سخت‌ترین تحریم‏ها در دولت اوباما و کلینتون علیه ایران اعمال شد و به گفته مقام معظم رهبری مشت آهنین در دستکش مخملی دارند. پس نباید فریب صدا‏های متفاوت در آمریکا را خورد و با موضعی که وندی شرمن‏ها علیه ترامپ اعلام می‏کنند همراه شویم.

برای مذاکره نباید به پیش‌شرط‏های آمریکا توجه نشان داد، چرا که ممکن است مسیری را به وجود آورد که منتهی به مذاکره نشود. همانطور که در زمان گروگانگیری سفارت در زمان انقلاب، ایران پیش‌شرط تحویل دادن شاه را مطرح کرد که با توجه به رفتن وی به مصر تحقق آن امکان‌پذیر نبود، و ما گروگان‌ها را وقتی آزاد کردیم که به نفع جمهوری‌خواهان در سیاست داخلی آمریکا شد.کارتر یکی از دلایل شکست خود را این موضوع می‏دانست.

تعیین چنین پیش‏ شرط ‏هایی مانع از مذاکرات ایران و آمریکا شد و مطرح شدن پیش‌شرط بازگشت ترامپ به برجام مسئله‏ای است که دموکرات‏ها بیشتر در آمریکا و دنیا آن را تبلیغ می‏کنند تا حرف خود را مبنی بر اینکه تنها راه مهار ایران از طریق برجام حاصل می‏شود و آنها موفق به امر بوده‏اند به کرسی بنشانند.

کما اینکه در مذاکرات هسته‏ای در برجام پیش‌شرط آمریکا توقف غنی‏سازی بود، در چهار دوره مذاکرات، هیچ موفقیتی نداشت چرا که ایران اولین حقی را که دنبال می‏کرد،غنی‏سازی صلح‌آمیز بود،‏لذا وقتی آمریکایی‏ها قبول کردند غنی‏سازی جزو حقوق ایران قرار گیرد، مشکل حل شد. پس تعیین پیش‌شرط به مصلحت نیست و تنها باید منافع ملی خود را در نظر گیریم و بر اساس آن تصمیم‌گیری کنیم و در دام اختلافات آمریکا که بخشی به انتخابات کنگره برمی گردد قرار نگیریم.

رئیس ‏جمهور هم در سخنان خود پیش‌شرط اعلام نکردند تنها نکته‏ای را که اعلام کردند و آمریکایی‌ها باید این پیام را دریافت کنند این است که تحریم و مذاکره با یکدیگر همسو نیست. حداقل باید تحریم ثانویه آمریکا متوقف شود تا بتوان به مذاکره فکر کرد.تحریم ثانویه یعنی اینکه فشار خود بر کشورها مبنی بر قطع مبادلات نفتی و اقتصادی با ایران را کاهش دهد. 

بحث دیگر مذاکرات منطقه‏ ای است که وزارت خارجه در گزارش خود آورده است عربستان سخت‌گیری‏هایی دارد و ایران تمام راه‌هایی را که در دیپلماسی وجود دارد پیشنهاد داده اما عربستان زیر بار نمی‏رود. اما بحث پذیرفته شدن کنسولگری ایران مطلب حائز اهمیتی است.بحث یمن هم زمینه مناسبی می‏تواند باشد برای اینکه دیپلماسی صحیح در کشورهای منطقه به کار رود.در مورد عربستان باید از طریق دوستان مشترکی مانند ترکیه، عمان و چین صحبت کرد تا تنش منطقه‏ای کاهش یابد. بنابراین باید از تهدید آبراه‏های منطقه‏ای خودداری کرد چون اثرمنفی در روابط با کشورهای منطقه می‏گذارد. 

باید راه اصولی در دیپلماسی در کشورهای منطقه ‏ای پیدا کنیم که آقای روحانی هم در مصاحبه خود تاکید داشتند از هر امکانی که هست باید استفاده کنیم. حتی پیشنهادهایی است مبنی بر اینکه از رهبران مذهبی مانند آیت‌الله سیستانی هم کمک گرفته شود. لذا اکنون شخصیتی مانند آیت‌الله سیستانی به لحاظ حوزه نفوذی که دارند می‏تواند به این موضوع کمک کند. باید چنین ظرفیت ‏هایی را در نظر گرفت تا کشور‏های منطقه به کانون فتنه علیه ایران بدل نشود. 

بحران‌های منطق ه‏ای را باید منافع همه گروه‌ها در نظر بگیریم و راه‌حلی که رضایت همه را تامین کند، پیدا کنیم راه‌حل آقای روحانی مبنی بر خروج همه نیروهای خارجی از سوریه مثبت است اما در مورد روسیه این موضوع دارای اشکال است لذا روسیه از 60 سال گذشته تاکنون در آنجا پایگاه نظامی داشته است و اکنون تنها پایگاه نظامی در منطقه خاورمیانه است.

بنابراین باید روسیه را مستنثی قرار داد چون اکنون قراردادی که ما بین روسیه و سوریه امضاء شده زمانی 50 ساله دارد. ما نمی‏توانیم برای روسیه پیش‌شرط خروج از سوریه بگذاریم. از جمله مسائل مورد مناقشه بحث یمن است که باید رنج و مشقتی که بر مردم تحمیل می‏شود و کشتار بی‏رحمانه‏ای که از طریق در فقر نگه داشتن و بمباران نظامی به وجود آمده باید متوقف شود و یک راه یمنی - یمنی ایجاد شود.

برخی معتقدند که برای مذاکره با آمریکا باید 6 ماه زمان بگذرد تا بتوان تصمیم گرفت که حرف درستی نیست لذا هر زمانی که منافع ملی اقتضاء کند باید در این جهت قدم بر داشت. چرا که اکنون در مسائلی که مطرح هست حتی مشکلات اقتصادی، کارشناسان قائل بر این هستند که ریشه سیاسی دارد. پس باید این بحث خارج از نگاه به مسائل داخلی آمریکا در شورای امنیت ملی مورد بررسی قرار گیرد.