روزنامه سازندگی

جهان اروپا

منتشر شده در تاریخ جمعه 22 آذر 1398 ساعت 12:17

رئیس‌‌جمهور 30 درصدی / توانایی مکرون برای انجام اصلاحات اقتصادی به شدت کاهش یافته است

ساناز نفیسی: یک هفته از اعتصاب‏ها در فرانسه می‏گذرد با این حال امانوئل مکرون کماکان سکوت اختیار کرده است. پنجشنبه هفته گذشته بیش از نیم میلیون فرانسوی در اعتراض به طرح اصلاحی پیشنهادی رئیس‏جمهوری فرانسه در ارتباط با سیستم بازنشستگی به خیابان‏ها آمدند. در همین راستا اکثر مدارس تعطیل و حرکت متروها، قطارها و اتوبوس‏ها متوقف شد. روز سه‌شنبه نیز اتحادیه‏های فرانسه خواستار تظاهرات گسترده کارکنان بخش عمومی شدند. خواسته‏ای که زمینه‌ساز یکی از بزرگ‏ترین تظاهرات‏ها در تاریخ فرانسه در چند دهه اخیر شد.روز سه‌شنبه با وارد شدن اعتصاب‏ها به ششمین روز خود، حمل‏ونقل در پاریس همچنان فلج و مدارس تعطیل و شرکت‏های هواپیمایی از تعداد پروازهای خود کاسته‏اند.این در حالی است که با تاکید دولت بر اعمال اصلاحات بازنشستگی، نه‌تنها هنوز هیچ نشانه‏ای مبنی بر عقب‏نشینی اتحادیه‏ها از مواضع‌شان به چشم نمی‏خورد بلکه این نهادها از کارکنان خطوط ریلی، پزشکان، معلمان و دیگر کارکنان بخش عمومی خواسته‏اند تا به خیابان‏ها بیایند. اتحادیه‏های کارگری همچنین تهدید کردند که اعتصاب‏ها را تا زمان جشن کریسمس و تعطیلات پایان سال میلادی ادامه خواهند داد. نظرسنجی‏ها نشان می‏دهد که اکثریت فرانسوی‏ها از جنبش اعتراضی علیه اصلاح نظام بازنشستگی حمایت می‏کنند. موج اعتصاب و تظاهرات کنونی در فرانسه از سال ۱۹۹۵ میلادی بی‏سابقه توصیف شده است. در آن برهه زمانی آلن ژوپه، نخست‌وزیر وقت فرانسه تلاش داشت تا نظام بازنشستگی را اصلاح کند اما در برابر اعتصاب‏های فلج‌کننده مجبور به عقب‌نشینی شد. به نظر می‏رسد که مکرون نیز همچون سلفش قربانی طرح پیشنهادی‏اش شود.

سکوت مطلق مکرون

مکرون در این یک هفته نه‌تنها موضع‌گیری نداشت بلکه سکوت کرده و صرفا ناظر نتیجه سیاست‌هایش است؛ سیاست‏هایی که روزی قرار بود انقلابی در فرانسه ایجاد کند اما مقدمه‏ای شد برای وقوع انقلاب علیه خودش. نیویورک‌تایمز می‏نویسد مکرون برای خروج کشورش از آشفتگی‏ها و هرج و مرج حاکم تلاش کرد تا سیاست‌هایش را بیازماید اما هربار شکست تلخی را تجربه کرد.اعتصاب‏های اخیر پنجشنبه گذشته رقم خورد، یک روز پیش از آن مکرون به جای توجه به دغدغه‏های ذهنی فرانسوی‏ها سخنرانی شعرگونه‏ای در مورد سه کارگری که به واسطه سقوط هلیکوپتر کشته شدند،ایراد کرد.ناظران می‏گویند سکوت مطلق مکرون در ارتباط با مسائل مهم این کشور موجب شده تا رئیس‏جمهوری که خود را چهره اصلاح‌طلب دیروز، امروز و فردا قلمداد می‏کرد با چالشی جدی روبه‏رو شود. مکرون با طرح این ادعا که چهره‏ای غیرسیاسی است توانست آرای رای‌دهندگان فرانسوی را بخرد اما حالا به نظر می‏رسد اعتبارش میان شهروندان فرانسوی و همان‏هایی که به او اعتماد کردند به شکل جدی به خطر افتاده است.این خطر را حتی حزب مکرون هم احساس کردند و نگران رابطه تضعیف شده رئیس‏جمهوری با فرانسوی‏ها هستند و می‏گویند این مسئله تحریک‌کننده است. گروهی دیگر از هم‌حزبی‏های مکرون نیز معتقدند این مرد که روزی وعده‏های انقلاب‌گونه سر می‏داد حالا برای بقای حیات سیاسی‏اش با چالش‏های جدی روبه‏رو است. شواهد نشان می‏دهد که برخلاف رئیس‏جمهوری این مردم هستند که به انقلاب فکر می‏کنند و به همین دلیل در خیابان‏ها حضور دارند.

محبوبیت از دست رفته

روز سه‌شنبه همزمان با اعلام جزئیات طرح اصلاح نظام بازنشستگی، فرانسه اعتصاب‏ها و اعتراض‏های گسترده‌تری را تجربه کرد. دوشنبه نیز شرایط حاکم برفرانسه چندان مطلوب نبود. اعتصاب‏ها موجی از هرج و مرج‏ها را به دنبال داشت. از 16 خط مترو 14 خط از کار افتاده بودند و حرکت بسیاری از قطارها در سراسر کشور لغو شد و از همین رو تردد در پاریس و حومه‏اش تقریبا مختل شده بود. جراد گرانبرگ، محقق و استاد برجسته علوم سیاسی و روابط بین‌الملل موسسه بین المللی ساینس پو بر این باور است که توانایی دولت(دولت مکرون) برای انجام اصلاحات کاهش یافته است. مکرون تلاش داشت تا فرانسه را به سمت نیروهای بازار نزدیک کند و به همین دلیل در ارتباط با تدوین قوانین مربوط به استخدام و سایر مقررات نرمش به خرج داد.طبیعتا چنین سیاستی موجب شد تا نرخ بیکاری در فرانسه از 9 درصد به 8 درصد کاهش یابد. با این حال همانگونه که ناظران نیز می‏گویند این سیاست‏ها موجب افزایش دامنه حمایت‏ها از مکرون نشد و تقریبا اندکی کمتر از یک‌سوم شهروندان این کشور رئیس‏جمهوری فرانسه را تایید می‏کنند. در این میان شاید بتوان گفت که آخرین ابتکار عمل رئیس‏جمهوری فرانسه به اندک محبوبیتش پایان داد. به باور گرونبرگ، مکرون از ایجاد پایگاه‏های سیاسی و اجتماعی در میان شهروندان فرانسوی ناتوان است. از همین رو می‏توان گفت که رئیس‏جمهوری فرانسه برای تداوم اهداف ایدئولوژیکش از حمایت اندکی برخوردار است. به همین دلیل تصور نمی‏کنم مکرون قادر باشد محبوبیت ازدست‌رفته‏اش را بازیابد که این خود ضعف بزرگی است.

اصلاحات در خطر است

به باور رئیس‏جمهوری فرانسه طرح پیشنهادی اخیر در ارتباط با سیستم بازنشستگی برای ساده کردن 42 سیستم کنونی است و درعین‏حال منصفانه است. او قصد دارد 42 سیستم را در هم آمیخته و سیستمی واحد تعریف کند. این حقیقتی است که مکرون ماه اکتبر در جریان یکی از سخنرانی‌هایش بدان اشاره کرد و گفت در تلاش برای ایجاد سیستم یکپارچه بازنشستگی هستم. براساس داده‏های منتشر شده نرخ بیکاری در فرانسه در میان افراد مسن 65 سال به بالا، کمتر از 5 درصد است در‏حالی‏که این رقم در ایالات متحده به 20 درصد رسیده است. در فرانسه امید به زندگی در حال افزایش است اما در آمریکا تعداد قابل توجهی از مردمان این کشور امید به زندگی‌شان را از دست دادند. با این حال در شرایط کنونی از آنجایی که اتحادیه برای آغاز جنگ اعلام آمادگی کردند و از حمایت افکار عمومی نیز برخوردار می‏باشند دولت قادر نخواهد بود در ارتباط با این طرح مانور چندانی دهد.براساس داده‏های حاصل از یک نظرسنجی که در نشریه‏ای موسوم به لودیمانش منتشر شده است بیش از 53 درصد شهروندان فرانسوی از اعتصاب‏ها حمایت می‏کنند. از همین رو می‏توان گفت که تلاش‏های مکرون برای ایجاد فرصت‏های شغلی کمک چندانی به او نکرده است و حتی برخی از هم‌حزبی‏ها و حامیان رئیس‏جمهوری نیز یا از او روی برگردانده‏اند و یا نسبت به نتایج سیاست‏های مکرون سخت در اضطرابند. بنویی سیمیان، یکی از اعضای حزب رئیس‏جمهوری در پارلمان فرانسه می‏گوید:«دولت مکرون باید هر چه زودتر به شرایط و تنش‏های حاکم پایان دهد تا اصلاحات حقوق بازنشستگان را به شکلی منفی تحت تاثیر قرار ندهد.». به باورش تنش‏های کنونی تنها به طرح اصلاحات فرانسه لطمه خواهد زد.

آغاز یک پایان

برندگان و بازندگان سیستم بازنشستگی جدید به واسطه نبود شفافیت هنوز روشن نیست؛ اما یک چیز مسلم است، اینکه طرح اخیر مکرون برای مخالفانش فرصت‌ساز شده تا با توسل بدان رئیس‏جمهوری را در تنگنا قرار دهند.در تظاهراتی که یکی از اتحادیه‏ها هفته جاری در پاریس و علیه سیستم بازنشستگی برگزار کرد معترضان فریاد می‏زدند که هدفشان مکرون، دولت او و برنامه‏های ارتجاعی رئیس‏جمهوری است که باید متوقف شود. فابریک آنگری، یکی از اعضای اتحادیه چپ‌گرا می‏گوید خواسته‏های معترضان فراتر از حقوق بازنشستگی است.مکرون نماینده بازار آزاد و یک تاچریسم است. این معترض در ارتباط با این طغیان و انقلاب علیه دولت استبدادی و نابرابر نگاهی آناکرونیسمی دارد.الیویه تلی، یکی دیگر از کارگران راه‌آهن نیز امیدوار است که دولت از مواضعش عقب بنشیند. او می‏گوید: «آغاز اعتصاب‏ها، آغاز یک پایان است». احتمالا طرح مکرون جوان برای اصلاح سیستم بازنشستگی این کشور موجب شد تا آسیب‌پذیری او به عنوان رئیس‏جمهور برجسته‌تر شود. با این حال شواهد نشان می‏دهد که مکرون فارغ از هشدارهای تاریخی تلاش دارد این مسیر را تا انتها ادامه دهد. انگار مکرون می‏خواهد به سرنوشت ژوپه، سلفش دچار شود، همانی که این طرح را ارائه داد و در نهایت بعد از عقب‌نشینی ناچار به استعفا شد. مکرون پیش از این درگیر چالش جلیقه‌زردها بود؛ چالشی که با تزریق پول نقد و تکیه بر اهرم‏های سرکوب ابعادش کاهش یافت اما هنوز به سان نقطه سیاهی در کارنامه مکرون ثبت شده است. پاسکال پرینیو، یکی از اساتید علوم سیاسی می‏گوید: «آنچه شاهدیم حمله بی‏سابقه مکرون برای اعمال اصلاحات در سیستم بازنشستگی است. این وقایع به رئیس‏جمهوری ثابت کرده است که هربار تلاش داشته تا اصلاحاتی را به سرانجام برساند با بسیج عمومی مردم علیه خودش روبه‏رو شده است چرا که مکرون تلاش دارد تا موضوعات تحریک‌آمیزی را اصلاح کند». مشاوران رئیس‏جمهوری می‏گویند که او خطر را درک کرده است. یکی از دستیاران مکرون به نیویورک تایمز گفت مکرون هنوز خونسردی‏اش را از دست نداده است و کاملا برای رویارویی با وقایع آماده است. به گفته این مشاور کهنه‌کار رئیس‏جمهوری «مکرون به درستی می‏داند که فرآیند اصلاحات، فرایندی پیچیده است و در این میان اصلاح حقوق بازنشستگی همه چیز را سخت تر می‏کند.» با این حال شواهد گویای حقیقت دیگری است. به نظر می‏رسد افکار عمومی رودرروی مکرون قرار دارد و تا زمانی که مکرون از مواضعش عقب ننشیند اعتصاب‏ها و اعتراض‏ها علیه او و سیاست‌هایش ادامه خواهد داشت.