روزنامه سازندگی

جامعه میراث فرهنگی و گردشگری

منتشر شده در تاریخ دوشنبه 20 آبان 1398 ساعت 7:57

مرغ همسایه / گزارش «سازندگی» از علت رونق کشور ترکیه در بین گردشگران و سرمایه‏گذاران ایرانی

بر اساس آمار وزارت گردشگری ترکیه در 9 ماه از سال ۲۰۱۹ ایرانی‏ها بعد از آلمانی‏ها بیشترین گردشگران استانبول بوده‏اند

تهمینه انصاری: «ترکیه از سال 2016، با جذب بالای توریست به خصوص از کشورهای آسیایی و خاورمیانه جان تازه‏ای به صنعت گردشگری خودش داده»؛ این خبری بود که سایت تحلیلی المانیتور، پایگاه تحلیلی اخبار کشورهای آفریقای شمالی و خاورمیانه، در آگوست امسال منتشر کرد. حالا استانبول در رده سوم اروپا و در بین 10 کشور جهان است که میزبان بالاترین گردشگران خارجی بوده است. این نکته‏ای بود که در گزارش سال 2019 گردشگری وزارت فرهنگ و گردشگری به آن اشاره شده است. البته نکته‏ی دیگری هم هست؛ در ۹ ماه از سال 2019 ایران با 687 هزار گردشگر، بعد از آلمان با 858 هزار گردشگر، جزو پنج کشوری است که تنها در یکی از شهرهای ترکیه، یعنی استانبول گردشگر داشته‌اند.

 

در سال‏های اخیر تعداد گردشگران ایرانی که مایل به سفر به ترکیه هستند، افزایش یافته است. برخی کارشناسان عامل آن را فرصت تا 90 روز سفر بدون ویزا آن هم در 12 ماه سال می‏دانند. بعضی‏ها هم می‏گویند افزایش گردشگران به دلیل احداث خطوط ریلی تهران-آنکارا است که قرار است تا سال آینده 40 هزار گردشگر را جابجا کند. برخی هم علت آن را پیوند می‏زنند به بهبود اقتصادی که با خبر برداشته شدن تحریم‏ها حاصل شد و البته چندان دوامی هم نداشت. اما باوجود برگشت تحریم‏ها و بالا رفتن قیمت دلار، باز هم گردشگران ایرانی عازم ترکیه شدند و سیل سفر به ترکیه تا امروز هم ادامه دارد. آنقدر که پیش‏بینی می‏شود با همین روند، ایران که در سال 2013 با 386,339 گردشگر در جایگاه هفتم گردشگران ترکیه قرار داشت و در سال 2014 با 590,920 گردشگر و سال 2015 با 755,707 توریست خودنمایی می‏کرد، اکنون بتواند کشور جایگاه اول، یعنی آلمان را کنار بزند و خودش صدرنشین توریست‏های استانبول شود. ماجرایی که درنهایت به نفع چرخه اقتصادی ترکیه است؛ با در نظر گرفتن هزینه میانگین 3500 دلاری هرخانواده و 500 دلاری هر نفر در طول اقامت حدود 7-4 روزه‏.

 

توریست‏های مشتاق

در دو دهه گذشته، استقبال ایرانی‏ها از سفر به ترکیه بالا رفته بود، البته تا سال 2016. فایننشال تریبون در آگوست 2018 می‏نویسد: «در سال 2016، آمار گردشگران ایرانی سقوط داشت و به 648,176 گردشگر در استانبول رسید. شش ماه اول سال 2017، آمار بازدیدکننده‏ها دوباره رونق گرفت و به 337,259 رسید، در همین مدت مشابه، گردشگران آلمانی 403,205 توریست بودند. دلیلش هم مبارزه‏ها و مخالفت‏های ترکیه با تروریسم بود. مبارزات ترکیه با تروریسم چهره این کشور را برای جلب نظر گردشگران غربی کم‏رنگ‏تر کرد و حتی باعث شد برگزارکننده‏های تورهای ایرانی خارج از کشور، گرجستان را به عنوان جایگزینی برای این کشور معرفی کنند.»اما آناتولی به نقل از فرید جواهرزاده، رئیس انجمن طبیعت‌گردی ایران هم نوشته است: «پیش‌بینی می‏شود تا سال 2020، تعداد گردشگران ایرانی که مایل به سفر به ترکیه هستند به 6.2 میلیون نفر برسد. ترکیه کشور مسلمانی است و به همین دلیل برای مردم ایران محبوبیت دارد.» ابراهیم اسدی، رئیس انجمن توسعه صنعت گردشگری مجمع متخصصین ایران هم یکی از دلایل اشتیاق مردم ایران را وجود آرامگاه مولانا و شمس تبریزی می‏داند.

رکورددار جذب توریست سال 2019

امسال، سالی خوش برای ترکیه است، چون ترکیه می‏خواهد رکورد جذب توریست را بشکند. خبرگزاری آناتولی ترکیه در جولای امسال نوشت: «استانداری استانبول در بیانیه‏ای اعلام کرده که بعد از انتشار گزارش گردشگری سال 2019 استانبول، یکی از پایتخت‏های جهانگردی جهان با غنای تاریخی، فرهنگی و طبیعی خود، با میزبانی 5.5 میلیون گردشگر در پنج ماه از سال ۲۰۱۹، بالاترین رکورد را در پنج سال گذشته به ثبت رسانده است. این رقم مربوط به افزایش 11 درصدی در مقایسه با سال گذشته بوده است. بیش از ۱۲ میلیون و ۷۵۰ هزار نفر در پنج ماه از سال ۲۰۱۹ به ترکیه سفر کرده‏اند که 30/11 درصد رشد را نسبت به مدت زمان مشابه در سال ۲۰۱۸ نشان می‏دهد».علی یرلیکایا، فرماندار استانبول با اشاره به اعداد و ارقام این گزارش می‏گوید: «بیشترین گردشگران ترکیه از روسیه بوده که با جمعیتی بالغ بر یک میلیون و 671 هزار نفر همچنان پیشتاز است. آلمان نیز با حدود یک میلیون و ۲۰۰ نفر در رده دوم کشورهایی که گردشگری به ترکیه می‏فرستند، قرار دارد و پس از آن به ترتیب گردشگران بلغارستان، ایران و گرجستان در رده‏های پایین‏تر جای گرفته‏اند. از ایران در ۵ ماه از سال ۲۰۱۹ میلادی ۷۰۰ هزار و ۷۱۱ نفر به ترکیه سفر کرده‏اند، این عدد در مدت زمان مشابه سال گذشته ۹۸۰ هزار و ۱۰۳ نفر بوده است. هرچند گزارش ۵ ماهه وزارت فرهنگ و گردشگریف ترکیه،
51/28 درصد افت را در سفر ایرانی‏ها به این کشور نشان می‏دهد اما آمار گردشگران ایرانی در ماه‏ «می» (اردیبهشت و خرداد ۹۸) حدود ۱۶ درصد رشد داشته است. در همین یک ماه حدود ۱۴۲ هزار ایرانی به ترکیه سفر کرده‏اند، در‏حالی‏که این عدد در مدت زمان مشابه سال ۲۰۱۸ حدود ۱۲۲ هزار نفر بوده است.»

ایرانی‏ها، سرمایه‌گذاران سرسخت در ترکیه!

«ایرانی‏ها علاقه بیشتری به سرمایه‌‏گذاری در ترکیه پیدا می‏کنند»؛ این خبری بود که در بیانیه‏ای که از آژانس مشاوره سرمایه‏گذاری و شهروندی الیت(Elite) که خدمات مشاوره‏ای برای سرمایه‏گذاری خودش را به اتباع بیگانه‏ در ترکیه ارائه می‏دهد، اعلام شده است. در‏حالی‏که سالانه میانگین 3 میلیون گردشگر ایرانی از ترکیه بازدید می‏کنند، افزایش قابل توجهی در تعداد ایرانی‏هایی که در ترکیه سرمایه‏گذاری می‏کنند، دیده شده است. در چند سال گذشته، ایرانی‏ها با خرید خانه در ترکیه، بعد از عراق در جایگاه دوم و برای درخواست شهروندی در ترکیه در جایگاه اول قرار دارند. علاوه بر این، در شش ماه اول سال 2019، در بین اتباع بیگانه که سرمایه‏گذاری مستقیم با افتتاح شرکت در ترکیه انجام داده‏اند، در رده اول قرار دارند. ترکیه با اجرای مجموعه‏ای از سیاست‏ها با هدف جذب سرمایه مستقیم خارجی در سال‏های اخیر، به جذب تعدادی از سرمایه‏گذاران بسیاری از کشورهای منطقه به ویژه از خاورمیانه اقدام کرده است. پس از طرح مساله‏ای مثل کارت فیروزه‏ای در سال 2016 که ابداعی شبیه گرین‌کارت آمریکا بود، امکان دریافت تابعیت ترکیه با سرمایه‌گذاری در این کشور از سال 2017 فراهم شد.

هشدار؛ حواسمان به خروج سرمایه‏های داخلی باشد

عرفان فکری، مدرس بین‏المللی و کارشناس حوزه گردشگری درباره رونق گردشگری ترکیه به «سازندگی» می‏گوید: «مساله روی آوردن ایرانی‏ها به گردشگری در ترکیه را می‏توان از چند جنبه بررسی کرد. جنبه اول این است ترکیه کشوری است که تنها صنعت پررونق آن گردشگری است و مثل کشور ایران درآمدی از فروش نفت و گاز ندارد، به همین دلیل است که در تمامی نمایشگاه‏های گردشگری که نماینده‏ای از این کشور حضور دارد، به‌راحتی می‏توان فهمید که چه سرمایه‏گذاری کلانی برای تبلیغات گردشگری کشورش می‏کند. جنبه دوم نزدیکی و ارزان بودن سفر به ترکیه نسبت به سایر سفرهای خارجی است و مساله دیگر هم قرابت فرهنگی است. جنبه دیگر تحولات اقتصادی یک سال اخیر در زمینه ارز در کشور ما است. تغییرمقصد از کشورهایی مثل مالزی و سنگاپور به ترکیه برای قشر متوسط رو به بالا به دلیل بالا رفتن قیمت ارز باعث بالارفتن تعداد گردشگران به این کشور بوده است.» فکری درباره سرمایه‏گذاری‏های ایرانی‏ها در ترکیه هم می‏گوید: «هیچ‌یک از ما تمایلی به خروج سرمایه از کشورمان را داریم. اگر تدابیری از سمت مسئولین برای منع خروج سرمایه‏های داخلی از کشور اندیشیده می‏شد، با توجه به پتانسیلی که کشور ایران دارد، امکان سرمایه‏گذاری‏هایی مثل گردشگری در داخل ایران
هم فراهم می‏شد».

 

چرا به ایران سفر نمی‌کنید؟

با وجود اینکه دولت آمریکا مدت‏هاست که بیانیه‏های شدیداللحنی را در مورد سفر به ایران اعلام کرده و به‌رغم تنش‏های بین دو کشور، آژانس‏های مسافرتی و کارشناسانی مثل ریک استیوز که گردشگر و مستندساز معروف آمریکایی است، می‏گویند ایران هم مقصدی امن و هم کشوری میهمان‌نواز برای مسافران خارجی است. روزنامه اقتصادی فایننشال‌تریبیونز در جولای ۲۰۱۹ می‏نویسد: ‌2,030,523 گردشگر در سه ماهه نخست سال 1398 از ایران بازدید کردند تا 41 درصد رشد را در مقایسه با 1,443,551 گردشگر ورودی در مدت مشابه سال گذشته ثبت کنند. شرکت رسانه‏ای اسکیفت (Skift) مستقر در نیویورک، تورهای موجود برای سفر به ایران  را از گزینه‏های جذاب برای توصیه مسافرت به ایران برمی‏شمرد. آژانس‏های مسافرتی که با اسکیفت صحبت کردند، با هشدار دولت آمریکا مبنی بر اینکه ایران مقصد مسافرتی ایمنی نیست، مخالف‏اند؛ با این ادعا که ایران ثابت کرده مکانی امن و به طرز چشمگیری میهمان‌نواز برای مسافران از جمله آمریکایی‏ها است. بزرگ‌ترین مانعی که این آژانس‏ها با آن روبه‏رو هستند، برداشت غلط مسافران از عدم امنیت ایران است یا اینکه گردشگران در سفر به ایران ممکن است با عدم میهمان‌نوازی ایرانی‏ها مواجه ‏شوند. بنا بر نقشه خطر سفر در 2019، که توسط کارشناسان جهانی خطر از اینترنشنال‌اس‌او‌اس( International SOS ) بزرگ‌ترین شرکت ارائه‌دهنده خدمات ایمن برای سفر، با همکاری شرکت کنترل ریسک
 (Control Risks) تهیه شده، وقتی حرف از سفر ایمن به میان می‏آید، ایران هم به اندازه تعداد زیادی از کشورهای اروپایی که مقاصد ایمنی هستند، حرفی برای گفتن دارد. کانادا، آمریکا، استرالیا و نیوزلند هم همگی از کشورهای کم‌خطر برای سفر هستند. بنابر گزارش اینترنشنال‌اس‌او‌اس، خطر امنیتی کم به معنای خطر خشونت و نژادپرستی، خشونت‏های فرقه‏ای یا سیاسی یا ناآرامی‏های مدنی غیرمعمول است.به گفته مسئولان گردشگری و آژانس‏های مسافرتی، ورود توریست‏های خارجی در ایران طی یک سال گذشته رشد چشمگیری داشته که خبر خوبی برای صنعت گردشگری است. آناتولی در گزارشی که 10 مهر 1398 منتشر کرد، نوشت: «طبق جدیدترین مطالعات شورای جهانی سفر و گردشگری (WTTC)، بخش سفر و جهانگردی ایران در سال 2018، رشد 1.9 درصدی داشته تا 1.158 هزار میلیارد ریال (8.83 میلیارد دلار) یا 6.5 درصد از کل تولید ناخالص داخلی و یک هزار و 334 شغل (5.4 درصد از کل اشتغال) به اقتصاد کشور کمک کند.» در این گزارش هم‌چنین آمده است که بازدیدکنندگان خارجی که به ایران می‏آیند، 168.954 میلیارد ریال (1.28 میلیارد دلار) در سال 2018 هزینه کرده‏اند و پیش‌بینی می‏شود که در سال 2019 به 6.5 میلیون نفر برسد. گزارش سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران نشان می‏دهد که تعداد ورود گردشگران خارجی به ایران در بهار امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، نزدیک به 41 درصد افزایش داشته است. در مجموع 2,030,523 میلیون گردشگر خارجی در سه ماهه بهار امسال از ایران بازدید کردند، در‏حالی‏که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 1,443,551 نفر بوده است. علی‌اصغر مونسان، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران می‏گوید: «توسعه زیرساخت‏های جهانگردی، حجم قابل‌توجه سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری، صدور ویزای الکترونیکی و چشم‌پوشی ویزا برای کشورهای منتخب، مهم‌ترین دلایل این افزایش است. حدود 7.8 میلیون گردشگر در سال 1397 به ایران سفر کرده‏اند که این آمار، رشد 52.5 درصدی را نسبت به سال گذشته نشان می‏دهد.»