روزنامه سازندگی

جهان دیپلماسی

منتشر شده در تاریخ پنجشنبه 14 شهریور 1398 ساعت 8:52

نیویورک تایمز خبر داد: جنگ پاریس و واشنگتن بر سر ایران

این حقیقت دور از ذهن نیست که ترامپ با هرگونه کمک مالی مخالف است. جان بولتون مشاور امنیت ملی‌‏اش رسما و صراحتا اعلام کرده که با چنین توافقی مخالف است. حتی نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل هم که از سال 2015 با انعقاد برنامه اقدام جامع مشترک مخالف بود نیز ترامپ را تحت فشار قرار داده تا به وعده انتخاباتی‌‏اش عمل کند و به توافق هسته‌‏ای با ایران بازنگردد

ساناز نفیسی: نیویورک تایمز به بهانه سفر روز دوشنبه سیدعباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه و هیات اقتصادی همراهش درباره تلاش‏های فرانسه برای حراست از برجام نوشت: ‌یک هیات ارشد ایرانی روز دوشنبه وارد پاریس شد تا درمورد بسته پیشنهادی مالی جدید پاریس با مکرون رایزنی کند. رئیس‏جمهوری فرانسه تلاش دارد تا با هموار کردن صادرات نفت ایران که به واسطه تحریم‏های یکجانبه ایالات متحده محدود شده، خسارت‏های اقتصادی وارده بر تهران را جبران کند. در این صورت ایران نیز ممکن است گام‏ها برای کاهش تعهداتش در چارچوب توافق هسته‏ای 2015 را متوقف کند و به مفاد آن متعهد بماند. یک مقام ارشد آمریکایی و رسانه‏های ایرانی می‏گویند هسته اصلی این بسته پیشنهادی اختصاص اعتبار 15 میلیارد دلاری است که به ایران فرصت خواهد داد تا به ارز دست یابد. اگر این پیشنهاد اجرایی شود، آن زمان نیمی از درآمد ایران که به واسطه صادرات نفتش در یک سال به دست می‏آورد، تامین خواهد شد. اگرچه مفاد این بسته پیشنهادی محور رایزنی مکرون و ترامپ در میانه نشست گروه هفت بود، با‌این‌حال رئیس‏جمهوری فرانسه از ارائه جزئیات بیشتر درباره آن خودداری کرده است. در‏حالی‏که رؤسای جمهوری فرانسه و آمریکا ظاهرا در لفظ اختلاف‌نظری ندارند، با‌این‌حال آنگونه‌مقام‏های رسمی می‏گویند تلاش فرانسه که توسط سایر بازیگران اروپایی حمایت می‏شود، تحت تاثیر سیاست‏های دولت ترامپ و کمپین فشار حداکثری است که توسط رئیس‏جمهوری آمریکا علیه تهران اعمال شده است.

وعده‏ه ای فرانسه بدون حمایت آمریکا شدنی است؟

نیویورک تایمز در ادامه می‏نویسد: این حقیقت دور از ذهن نیست که ترامپ با هرگونه کمک مالی مخالف است. جان بولتون مشاور امنیت ملی‌‏اش رسما و صراحتا اعلام کرده که با چنین توافقی مخالف است. حتی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل هم که از سال 2015 با انعقاد برنامه اقدام جامع مشترک مخالف بود نیز ترامپ را تحت فشار قرار داده تا به وعده انتخاباتی‏اش عمل کند و به توافق هسته‏ای با ایران بازنگردد. نتانیاهو هفته گذشته گفته بود: «‌حقیقتا برای گفت‏وگو با ایران زمان نامناسبی است». حال نکته این است که بدون حمایت دولت آمریکا از این معامله (‌موافقت ایران با بسته مالی فرانسه) آیا بانک‏های اروپایی یا بانک مرکزی اتحادیه اروپا حاضرند فارغ از خطر تحریم‏های احتمالی ایالات متحده برای توسعه اعتبار مالی پیشنهادی و اجرایی شدنش گامی بردارند. اگر ماحصل رایزنی‏های مقام‏های ایران و فرانسه مثبت باشد، آن زمان ممکن است همه‌چیز به چهار سال پیش بازگردد؛ همان زمانی که تحت ریاست باراک اوباما اقدام جامع مشترک امضا شد. ترامپ سال 2018 به شکلی یکجانبه از توافق هسته‏ای با ایران خارج شد. با گذشت یکسال از خروج ایالات متحده تهران برای وادار کردن اروپا جهت اجرای تعهداتش گام‏هایی را در راستای کاهش تعهداتش در قاب برجام برداشت. حال فرانسه با ارائه بسته پیشنهادی اخیر تلاش دارد تا به بن‌بست حاکم پایان دهد. سخنگوی وزارت خارجه این کشور روز دوشنبه گفت: «‌موضوعات مورد بحث بیشتر جنبه فنی داشت و نتیجه تاکنون مثبت ارزیابی شده است». با‌این‌حال وزارت خارجه فرانسه از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرد حتی به این پرسش که آیا موضوع رایزنی اختصاص اعتبار 15 میلیارد دلاری است یا نه؟ پاسخی نداد و صحت این گمانه‌زنی را تایید نکرد.

وقتی اختلاف برجسته می‏شود

مقام‏های رسمی ایران اعلام کردند در صورتی که در جریان مذاکرات پاریس به نتایج دلخواه دست نیابند، روز جمعه گام سوم برای کاهش تعهداتشان در قاب برجام را برخواهند داشت. هنوز تهران اعلام نکرده است که در قالب گام سوم قرار است کدام‌یک از تعهداتش را به انجام نرساند. مقام‏های رسمی ایران پیش از این گفته بودند که قصد دارند در صورت تداوم انفعال اروپا غنی‏سازی اورانیوم را تا 20 درصد افزایش دهند؛ آن میزان غنی‏سازی طبیعتا برای طرفین توافق هسته‏ای با ایران به‌خصوص اروپا تحریک‌برانگیز است. علاوه‌بر این تهران ممکن است نسل جدیدی از سانترفیوژها را راه‌اندازی کند؛ سانترفیوژهایی که در قیاس با نسل قبل پیش از اجرایی شدن توافق هسته‏ای 2015 فعالیت داشتند، تولید بیشتری خواهند داشت. این مسئله‏ای است که می‏تواند محدودیت اعمال‌شده بر صادرات نفت ایران را جبران کند. تهران اعلام کرده است که با خروج آمریکا و انفعال اروپا برای اجرای تعهداتش، توافق 2015 برای این کشور الزام‌آور نخواهد بود. بسته مالی پیشنهادی فرانسه که مورد حمایت آلمان و سایر کشورهای اروپایی قرار دارد، تلاشی است برای حراست از توافقی که ترامپ روزی آن را فاجعه‌آمیز توصیف کرد. همین مسئله به‌خوبی و روشنی اختلاف ترامپ و متحدان اروپایی‏اش در ارتباط با مقوله‏ها و موضوعات تعریف‌شده در عرصه سیاست خارجی را نمایان می‏کند.

تلاش مکرون برای دیدار روحانی و ترامپ

نیویورک تایمز در پایان گزارش خود تاکید می‏کند: مکرون تلاش دارد تا زمینه را برای دیدار رؤسای جمهوری ایران و آمریکا در سازمان ملل متحد فراهم کند. آنگونه که مقام‏های آمریکایی گفتند رئیس‏جمهوری فرانسه بر این باور است که اگر زمینه برای رایزنی ترامپ با همتای ایرانی‏اش هموار شود، آن زمان رئیس‏جمهوری آمریکا این شانس را دارد که پیش از کارزار 2020 به توافقی با تهران دست یابد؛ همانگونه که این مسئله در ارتباط با کره شمالی اجرایی شد. سال 2017 تلاش‏ها برای برگزاری نشست مشترک میان روحانی و ترامپ شکست خورد. اما امروز شرایط با گذشته فرق دارد. مقام‏های دولتی آمریکا غالبا اعلام می‏کنند که خواستار رایزنی و مذاکره بدون قید و شرط با مقام‏های ایران هستند.

ترامپ در کنفرانس خبری مشترکش با مکرون بعد از پایان نشست گروه هفت از قصدش برای ایجاد پل مالی با ایران گفت و حتی اعلام کرد که حاضر است برای کمک به اقتصاد ایران وام مالی در اختیار تهران قرار دهد. با‌این‌حال او این کمک را مشروط کرد به توافقی جدید. مقام‏های ایران در واکنش به پیشنهاد ترامپ اعلام کردند که زمانی مذاکره خواهند کرد که واشنگتن به توافق هسته‏ای سال 2015 بازگردد. مکرون برای عادی‏سازی شرایط تلاش دارد. به باورش با اختصاص اعتبار 15 میلیارد دلاری شاید بتواند زمینه‌ساز تداوم توافق هسته‏ای با ایران شود. الی گرانمایه، کارشناس فعال در شورای روابط خارجی اروپا در مصاحبه‏ای با نیویورک تایمز در این باره گفت: «‌فرانسه با ارائه چنین پیشنهادی نه‌تنها می‏خواهد مانع از غنی‏سازی اورانیوم توسط ایران شود بلکه تلاش دارد تا مقدمات لازم برای رایزنی‏ها در ارتباط با مسائل منطقه‏ای را هموار سازد». سازمان بین‌المللی انرژی اتمی روز جمعه تایید کرد که سطح غنی‏سازی اورانیوم ایران از مرز 4.35 درصد گذشته است. این در حالی است که براساس مفاد توافق هسته‏ای 2015 (‌برنامه جامع اقدام مشترک) سطح غنی‏سازی برای ایران 3.67 درصد لحاظ شده است. درست است که ایران سطح غنی‏سازی اورانیوم را‌افزایش داده است با این حال هنوز این میزان معمول است.

مقام‏های رسمی در تهران اعلام کرده‏اند که اگر اروپا به تعهداتش عمل کند یا حتی ایالات متحده با لغو تحریم‏ها به توافق هسته‏ای 2015 بازگردد، گام‏ها برای کاهش تعهدات این کشور را متوقف خواهند کرد و ایران بسان گذشته به مفاد توافق‌شده در چارچوب برنامه جامع اقدام مشترک متعهد باقی خواهد ماند.