روزنامه سازندگی

سیاست احزاب و شخصیت‌ها

منتشر شده در تاریخ دوشنبه 11 شهریور 1398 ساعت 9:37

مداحان و محرم

محمد تقی فاضل میبدی، استاد حوزه و دانشگاه

سیستم مداحی که در مقابل سیستم سخنرانی‌های آگاهی‌بخش شکل گرفته واکنون به یک سیستم مالی و سیاسی قدرتمند تبدیل شده است تامل‌برانگیز است. یکی از راه‌هایی که برخی مخالفان اسلام برای بدنام کردن اسلام دنبال می‌کنند، نفوذ از طریق سبک‌های خاصی از مداحی‌ها و مداحان بوده است. به همین دلیل معتقدم این جریان به شکلی که تا به الان ادامه پیدا کرده به نفع اسلام نیست. غرض این نیست که بگویم همه مداحان موجب انحراف شده‌اند؛ اما در مجموع روند رو به رشدی که در حال حاضر جریان دارد و به ویژه در صدا‌و‌سیما تبلیغ می‌شود و برای آن همایش و سمینار برگزار کرده و هزینه می‌کنند، معنادار است و به نظر می‌رسد در پس آن آگاهانه یا ناآگاهانه سناریوهای دیگری نهفته باشد. از این حیث روشی که در رسانه‌های عمومی برای تبلیغ امام حسین انجام می‌شود روشی است که بایستی علمای اسلام درباره آن تامل کنند. همین روز گذشته یک شبکه رادیویی به عنوان رادیو مداحان محرم افتتاح شد. این معنادار است که هنوز محرم آغاز نشده جریانی در صدا و سیما به استقبال محرم آن هم نه با مطالب مبتنی بر مطالعه و آگاهی‌بخش که با مداحی رفته است. محرمی که با استقبال به روش مداحی و راه‌اندازی یک شبکه رادیویی با نام رادیو مداحی شروع شود تامل‌برانگیز است. لذا روشی که در کشور برای مداحی درست شده و مداحان در پیش گرفته‌اند به نفع امام حسین و عاشورا و حتی خود کشور نیست. گاهی این موضوع سوژه رسانه‌های خارج از کشور که علیه ایران تبلیغ می‌کنند شده است. اینکه افراد بدن‌های‌شان را لخت کنند و به شکل زشتی بر سر و سینه بزنند و یا خودشان را گل‌آلود کنند و گاهی این صحنه‌ها را در رسانه‌ها نیز نمایش دهند، سناریویی است که باید دید از کجا آب می‌خورد. اگرچه ممکن است از جهالت برخی هم سواستفاده شود اما درباره اصل این جریان باید فکر و تامل کرد. 

من بر این باورم که نهضت عاشورا به دست برخی مداحان از اهداف اصلی خودش دور شده است و هیچ وجهه اخلاقی، حقوق انسانی و معنوی در آن نیست و تنها مبتنی بر وجهه احساساتی است؛ آن هم به شکل بسیار مبتذل و بر سر و سینه زدن و در دستگاه‌های بسیار زشت و بد خواندن و پول‌های کلان گرفتن. یعنی به اعتقاد بنده این شکل از مداحی که الان در کشور وجود دارد هیچ نسبتی با نهضت عاشورا ندارد. 

از این جهت تبلیغ رسمی و پر و بال دادن به این سبک بدبین کردن مردم به نهضت امام حسین و تضعیف جریان عاشورا و منحرف کردن این جریان از آن چیزی که در کتاب‌ها و آثار بزرگان ما همچون آیت‌الله مطهری آمده است را به دنبال دارد. آنچه که مرحوم مطهری در نقد برخی از روضه‌خوان‌ها و عملکرد آنها درباره عاشورا نوشته بود الان به دست خیلی از مداحان انجام می‌شود و خلاصه سرمایه عمیق اسلامی عاشورا توسط برخی از مداحان در حال از بین رفتن است. 

این شکل از مداحی، نهضت عاشورا را از هسته آگاهی‌بخش آن که باعث شود انسان برابر ظلم و برابر هرگونه بی‌عدالتی و فحشا و منکر بایستد از اصل ماجرا دور می‌کند. ثانیا جریانی که به دنبال صدمه به اسلام است از طریق این سبک از مداحان به نتیجه خواهد رسید. چرا که این جریان به دنبال صدمه زدن به اسلام است و خوب می‌داند اگر امام حسین و عاشورا را از محتوا تهی و بی‌هویت و بی‌هدف کند به کل اسلام ضربه وارد کرده است. به هر حال یکی از عواملی که باعث ماندگاری اسلام در طول تاریخ شده است همین جریان نهضت عاشورا و آن اهداف بلند در نهضت عاشوراست. اگر بخواهیم نهضت عاشورا را در دو کلمه معرفی کنیم یعنی ایستادگی و عدل برابر ظلم؛ ایستادگی حق برابر باطل؛ ایستادگی نور برابر ظلمت. در جامعه‌ای که اما ظلم و ستم باشد و حق‌کشی و بی‌اخلاقی هم وجود داشته باشد دیگر آن جامعه جامعه حسینی نیست. علت اینکه ما در جامعه خودمان اختلاس، دروغگویی، اعتیاد و هزاران مصیبت دیگر این است که از راه امام حسین  دور شده‌ایم.