روزنامه سازندگی

آی‌تی تکنولوژی

منتشر شده در تاریخ شنبه 1 تیر 1398 ساعت 19:23

شکار پرنده جاسوس/ پدافند زمینی سپاه پاسداران ایران پهپاد آمریکایی را سرنگون کرد

پهپاد آمریکایی‌ای که پنجشنبه توسط سپاه پاسداران سرنگون‌شد، معروف به پهپاد گلوبال‌‏هاوک ار کیو-۴ است که تا میانه سال ۲۰۱۳ موفق به انجام ۱۰هزار ساعت پرواز بر فراز افغانستان، لیبی، سوریه و عراق شده بود. با وجود این گلوبال هاوک پهپاد قابل اطمینانی نیست

امید مقامی: در پی بالا گرفتن اختلافات میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا روز پنج‌شنبه 30 خرداد سپاه پاسداران از نابود کردن یک پهپاد آمریکایی که بعد از گذشتن از مرزهای آبی آزاد وارد خاک جمهوری اسلامی شده بود خبر داد. پدافند زمین به هوای ایران در سال‌های گذشته چند پهپاد دیگر را نیز سرنگون کرده است. پهپاد آمریکایی‌ای که پنجشنبه توسط سپاه پاسداران سرنگون‌شد، معروف به پهپاد گلوبال هاوک ار کیو-۴ است که تا میانه سال ۲۰۱۳ موفق به انجام ۱۰هزار ساعت پرواز بر فراز افغانستان، لیبی، سوریه و عراق شده بود. با وجود این گلوبال هاوک پهپاد قابل اطمینانی نیست و تاکنون گرفتار حوادث بسیاری شده است. این حوادث به قدری زیاد بوده است که ناوگان هوایی امریکا تصمیم گرفت این پهپاد را از رده خارج کند.

این پهپاد ساخت شرکت آمریکایی «نورثروپ گرومن / Northrop Grumman» است.

در ادامه این مطلب به بررسی تکنیکی این پهپاد فوق‌سنگین می پردازیم.

پرنده آهنین آمریکا

پهپاد گلوبال هاوک ار کیو-۴ (RQ-4 Global Hawk)، در دسته پرنده‌های بدون سرنشین با مدت پرواز بالا و در ارتفاع پروازی زیاد یا در اصطلاح «HALE» قرار می گیرد. پهپاد گلوبال هاوک یکی از گران‌قیمت‌ترین پهپادهای آمریکایی است که حدود 135 میلیون دلار ارزش دارد. همچنین به دلیل تجهیزاتی که برای انجام هر عملیات باید روی این غول عظیم‌الجثه نصب شود ارزش آن تقریبا بالغ بر 220 میلیون دلار می شود و این فرآیند این پهپاد را به گران‌قیمت‌ترین پهپاد حال حاضر جهان تبدیل می‌کند. بدنه این پهپاد در صورت عدم بارگیری شش‌هزار و 700 کلیوگرم وزن دارد و در صورتی که بارگیری کامل و سوختگیری کند وزن آن به 14هزار و 600 کیلوگرم هم می رسد. پهپاد گلوبال هاوک (ار کیو-۴) توسط یگان اسکادران VUP-۱۹ در پایگاه Jacksonville در ایالت فلوریدای آمریکا به کار گرفته می شود. کار اصلی پهپاد گلوبال هاوک (ار کیو-۴) عکس‌برداری و گرفتن تصاویر زنده و تهیه نقشه های مورد نیاز فرماندهان از مناطق وسیع به صورت زنده و همچنین پوشش این مناطق با استفاده از سنسورهای الکترواپتیک و حرارتی است. وظیفه اصلی این پهپاد خاص و استراتژیک است. پهپاد گلوبال هاوک (ار کیو-۴) می تواند تا ارتفاع 18 کیلومتری از سطح زمین پرواز کند. این پرنده شناسایی‌کننده قابلیت پرواز به مدت 42 ساعت در آسمان را دارد و همزمان به عکس‌برداری می‌پردازد. ار کیو-۴ با اینکه سنگین‌ترین پهپاد دنیاست و وزنی حدود 14 تن دارد می تواند با سرعتی حدود 575 کیلومتر بر ساعت پرواز کند.

این پرنده غول‌پیکر را یک موتور توربوفن مدل F137-RR-100 ساخت شرکت رولزرویس انگلستان به پرواز درمی آورد. این موتور انگلیسی به این غول عظیم‌الجثه امکان این را می دهد که با بردی حدود 14 هزار کیلومتر در آسمان پرواز کند و همزمان محموله ای به وزن هزار و 600 کیلوگرم را حمل کند.

این موتور روی هواپیماهای تجاری ای ار جی ۱۴۵ برزیلی نیز نصب شده‌است. بدنه هواپیما آلومینیومی است. این هواپیما توان حمل یک محموله ۹۰۰ کیلوگرمی حاوی سنسورهای شناسایی را دارد.

شکل ظاهری این پهپاد به گونه‌ای است که توجه‌ها را به دماغه خود جلب می کند. در کناره بالهای این پهپاد یک دیش قدرتمند دریافت اطلاعات قرار گرفته است که با سرعتی حدود 50 مگابایت در ثانیه در باند «KU» عمل می کند و می‌تواند به دریافت و ارسال اطلاعات بپردازد. این هواپیما در زیر و جلوی دماغه دارای سنسورهای مختلفی است. از جمله سنسورهای این هواپیما می‌توان به دوربین در دماغه مجهز به دید پانوروماتیک و سامانه دید حرارتی با توان تصویربرداری از فاصله ۷۰ کیلومتری از یک جسم دو متری و توان تصویربرداری در شب اشاره کرد.

رادار روزنه مصنوعی "SAR"به همراه سامانه های جست وجو و شناسایی الکترواپتیک و فروسرخ که روی این پهپاد نصب شده اند به دلیل ارتفاع بالای پروازی این پرنده می توانند محوطه ای به مساحت 100 هزار کیلومتر مربع را در یک روز اسکن و نقشه‌برداری کنند. کاربری پهپاد گلوبال هاوک (ار کیو-۴) صرفا برای شناسایی بوده و توان حمل سلاح را ندارد. در واقع این پهپاد صرفا جهت تهیه و گرفتن تصاویر زنده و نقشه های هوایی استفاده می‌شود. این پهپاد عظیم‌الجثه برای دفاع از خود در برابر راکت های هوایی از سیستم دفاعی سامانه هشدار‌دهنده راداری AN/ALR 89 استفاده می‌کند تا در برابر موشک‌های هدایت راداری بتواند از خود دفاع کند.

این پهپاد که جزو گران‌قیمت ترین پهپادهای نظامی دنیا است، نمونه های مشابه دیگری هم دارد که تولید کشورهای مختلفی از جمله انگلستان، فرانسه و اسرائیل است.

پدافند آهنین ایران

«سوم خرداد» یک سامانه موشکی پدافندی است که توانست پهپاد گلوبال هاوک (ار کیو-۴) جاسوسی آمریکایی را از بین ببرد و قدرت خودرا به رخ جهان بکشد. از بین بردن این غول عظیم‌الجثه بسیار کار پیچیده ای است زیرا این پهپاد از تکنیک بسیار بالایی برای دفاع از خود استفاده می کند. این پهپاد عظیم‌الجثه برای دفاع از خود در برابر راکت های هوایی از سیستم دفاعی سامانه هشدار‌دهنده راداری AN/ALR 89 استفاده می کند اما با این حال سامانه موشکی سوم خرداد توانست این پرنده بزرگ را شکار کند. این سامانه بردی معادل 50 کیلومتر دارد و می تواند اهداف خود را در برد کوتاه و متوسط مورد اصابت قرار داده و منهدم کند. این سامانه تماما مستقل است؛ یعنی تمامی کارها روی همین سامانه انجام می شود که این خود به کاهش حجم یگان ها و نفرات کمک می کند. این بدین معناست که تمامی امور از رهگیری گرفته تا شناسایی و هدف قرار دادن سوژه روی همین سامانه انجام می‌شود. کاهش حجم یگان افراد به این سامانه اینگونه کمک می کند که از تحرک بیش از حد و جابه‌جایی افراد جلوگیری کرده و شناسایی افراد توسط دشمن کار سختی شود.

سامانه سوم خرداد می‌تواند چهار هدف را همزمان شناسایی کند و هشت موشک را شلیک کند. تاکتیک مورد استفاده در این سامانه استراتژیک «شلیک کن – فرار کن» است که این تاکتیک برای نبرد های ناهمطراز ایده‌آل است. رادار مورد استفاده در سامانه سوم خرداد قدرت بسیار بالایی در اسکن کردن فضای اطراف خود دارد که این جهش فرکانسی بین 500 و تا برخی موارد 1000 فرکانس گزارش شده است. سامانه سوم خرداد می تواند ارتفاعی معادل 25 تا 75 هزار متر را تحت پوشش قرار دهد و هرگونه جنگنده و موشک های کروز و... را از میان بردارد. در واقع سامانه سوم خرداد یک سامانه پیشرفته در برد کوتاه و متوسط بوده که توانایی نابود کردن انواع هواپیماها را در ارتفاع 75هزارمتری و 50 کیلومتری دارد.