روزنامه سازندگی

جهان آمریکا

منتشر شده در تاریخ یکشنبه 7 بهمن 1397 ساعت 13:20

تاریخ پس از 60 سال تکرار می ‏شود؟/ مادورو رهبر مخالفان را به گفت‌و‌گو و مذاکره دعوت کرد

روزنامه نیویورک تایمز نوشت: هفته گذشته معترضان ونزوئلایی با حضور در خیابان‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها تاریخ را تکرار کردند، 23 ژانویه، روزی که دیکتاتوری 60 ساله ونزوئلایی در رویارویی با مردم سقوط کرد.

ساناز نفیسی، خبرنگار جهان؛ هرچند در آن روز تاریخی حضور ارتش به معترضان کمک کرد تا دیکتاتور را کنار بزنند. خوان گوایدو 35 ساله روز چهارشنبه زمانی که میان معترضان سوگند خورد نیز امیدوار بود که وقایع 1958 بار دیگر تکرار شود، امیدی که هنوز در دل معترضان زنده است. روز جمعه رهبر مخالفان ونزوئلا در نخستین حضورش میان مخالفان پس از اعلام ریاست‌جمهوری خودخوانده‌‌‌‌‌‌‌‌‌اش به حامیانش گفت: «اگر من را بازداشت کردند، شما به راهتان ادامه داده و آنها را تحت فشار قرار دهید».

تجمع روز جمعه در شرق کاراکاس(پایتخت ونزوئلا) با حضور مخالفان مادورو در‌‌‌‌‌‌‌‌‌حالی‌‌‌‌‌‌‌‌‌که در میانه حلقه نیروهای امنیتی قرار داشتند، برگزار شد، با این حال فارغ از دغدغه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها نشانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای از بازداشت خوان گوایدو، رهبر مخالفان دولت به چشم نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌خورد. گوایدو از معترضان خواست تا برای احترام به معترضان کشته شده، سکوت کنند، رهبران مخالفان در ادامه گفت: «ما از کابوسی که خواهران و برادرانمان هر روز تجربه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند، خسته شدیم»

دولت ونزوئلا در طول این هفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌های پرتنش برای خاموش کردن موج اعتراض‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها به سرکوب گسترده متوسل شد، از همین رو دفتر حقوق بشر سازمان ملل طی بیانیه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای عمکرد نیروهای امنیتی ونزوئلا را «سرکوب وحشیانه» معترضان توصیف کرد، براساس گزارش این سازمان بیش از 20 نفر از مخالفان در جریان درگیری‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها جانشان را از دست دادند. همزمان نیکلاس مادورو برخلاف ادبیاتی خصمانه علیه رقیبش در چند روز گذشته- تحت عنوان پادوی آمریکا و حامی کودتا - رویکرد آشتی‌جویانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای اتخاذ کرد تا زمینه را برای مذاکره هموار کند.

مادورو در کنفرانس مطبوعاتی اخیرش نسبت به انجام گفت‌و‌گو با گوایدو اعلام آمادگی کرد. پس از پایان این کنفرانس گمان‌زنی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها درباره لحن آرام مادورو مطرح شد، به باور برخی ناظران رئیس‌‌‌‌‌‌‌‌‌جمهوری ونزوئلا خود را برای مذاکره آماده کرده، رایزنی‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی که می‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند توازن قدرت میان گوایدو و مادورو را به نفع رهبر مخالفان تغییر دهد، از همین رو برخی ناظران در مورد تغییر لحن و رویکرد مادورو به نشریه نیویورک تایمز گفتند: «‌به نظر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسد آقای مادورو نشانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی مبنی بر کاهش محبوبیش میان اعضای ارتش، ساختاری که تاکنون به او وفادار بودند، احساس کرده، او می‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترسد محبوبیت خوان گوایدو میان مخالفانش در ارتش افزایش یابد، مهمی که موجب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود جانشین چاوز مهم‌ترین بازوی قدرتمندش را از دست بدهد.»

دو رهبر با دو پیام متفاوت
نیویورک تایمز ادامه داد:پیام مادورو از شبکه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های تلویزیونی دولتی پخش شد، اما پیام‌‌‌‌‌‌‌‌‌های گوایدو در شبکه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های فضای مجازی دست به دست می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، روایت‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها از نحوه اداره کشور توسط این دو رهبر متفاوت است، به نظر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسد هرکدام تلاش دارند تا با تکیه بر تاکتیکی متفاوت از دیگری کشور را کنترل کنند، خوان گوایدوی 35 ساله شاید نخستین رهبری است که با به چالش کشیدن ریاست مادورو و سوء‌مدیریت حاکم بر ونزوئلا توانست جانشین چاوز را در موضع ضعف قرار دهد.

با این حال گوایدو از رویکردی متفاوت پیروی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند، او در تجمع روز جمعه از حامیانش خواست تا با سربازان ارتش که به جمعشان ملحق می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند، براساس نص قانون تصویب شده در پارلمان(قانون عفو عمومی) به روشی مسالمت‌آمیز برخورد کنند، طبیعتا این مهم موجب خواهد شد تا تعداد بیشتری از نظامیان و اعضای ارتش خواهان پیوستن به جمع معترضان شوند. ویلیام برانفیلد، سفیر پیشین ایالات متحده در ونزوئلا درباره تنش‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حاکم بر ونزوئلا به نیویورک تایمز گفت: «‌این نخستین باری است که یکی از رهبران مخالف توانست به صراحت نیروهای مسلح و نمایندگان دیوان عالی و پارلمان را خطاب قرار داده و از آنها بخواهد در کنار دوستانشان قرار بگیرند، به همین دلیل عدم دستگیری گوایدو برای من جای سوال است».

نیویورک تایمز با اشاره به لحن دو رهبر نوشت: «‌هر اندازه خوان گوایدو تلاش دارد تا با ادبیاتی مسالمت آمیز سرکوب بیشتر را مهار کرده و زمینه را برای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت فراهم کند، ادبیات مادورو مملو از درشت گویی است، او یک بار گوایدو را پادوی آمریکا توصیف کرد و در جای دیگر از رهبر مخالفان تحت عنوان عروسک خیمه‌شب‌بازی آمریکایی یاد می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند».

گمانه زنی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها در مورد سرنوشت گوایدو
خوان گوایدو در تجمع اخیر از احتمال بازداشتش گفت و از مردم خواست تا به راهشان ادامه دهند، میالوگروسوالرا، یکی از نمایندگان وفادار به گوایدو نیز درباره احتمال بازداشت رهبر مخالفان به نیویورک تایمز گفت: «‌دولت مادورو ثابت کرده که برای حفظ قدرت به هر اهرمی متوسل خواهد شد، با این حال آنها باید بدانند، با بازداشت گوایدو ماجرا تمام نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، معترضان در حمایت از رهبرشان در خیابان‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها می‌‌‌‌‌‌‌‌‌مانند».

والرا در ادامه این گفت‌‌‌‌‌‌‌‌‌وگو به مذاکرات میان رهبران مخالف و نظامیان اشاره کرد و گفت: «امیدوار هستیم این مذاکرات به نتیجه برسد و زمینه برای تغییر و جابه جایی قدرت هموار شود». داملیس گونزالس یکی از معترضان نیز به نیویورک تایمز گفت: « طبیعتا ترسیدیم، اما به خیابان‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها آمدیم تا بر ترسمان غلبه کنیم، وقت کوتاه است، یا حالا یا هیچ وقت».

میچل باچله، کمیسر عالی حقوق بشر که به واسطه موضع‌گیری‌‌‌‌‌‌‌‌‌های چپ‌گرایانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌اش مدتی به رئیس‌‌‌‌‌‌‌‌‌جمهوری پیشین شیلی خدمت کرده بود ضمن ابراز نگرانی از آینده سیاسی این کشور گفت: « ممکن است اوضاع از کنترل خارج شود و زمینه برای درگیری خونین و فاجعه آمیز هموار شود».

در این میان مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده از همه کشورها به خصوص بازیگران حوزه کارائیب (‌آمریکای لاتین) خواست تا رهبری خوان گوایدو را به رسمیت بشناسند، او حتی گام را فراتر گذاشته از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا درباره وضعیت ونزوئلا نشستی اضطراری برگزار کند، علاوه بر این آلمان، فرانسه و اسپانیا نیز ضرب‌الاجلی هشت روزه برای برگزاری انتخابات مشخص کردند و هشدار دادند اگر این اتفاق رخ ندهد گوایدو را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت به رسمیت خواهند شناخت.

در این میان وزیر خارجه آمریکا همچنین برای رصد کردن وقایع الیت ایبرامز را به عنوان نماینده ویژه منصوب کرد، چهره‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای که در دولت‌‌‌‌‌‌‌‌‌های رونالد ریگان و جورج دبلیو بوش بوده است. برانفیلد، سفیر پیشین آمریکا در ونزوئلا که بین سال‌‌‌‌‌‌‌‌‌های 2004 تا 2007 در این کشور خدمت کرده بود به نیویورک تایمز گفت: «در شرایط کنونی مادورو با مجموعه مشکلات پیچیده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای روبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌رو است، این نخستین باری است که او چنین بحرانی را تجربه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند، من هنوز نمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌توانم مدعی پایان بازی شوم».

معادله پیچیده ونزوئلا
روز پنجشنبه مادورو به حمایت ارتش دل خوش کرده بود، اما گمانه‌زنی‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها درباره دیدار رهبران مخالف با برخی از فرماندهان ارتش و همچنین ریزش سربازان این نهاد به واسطه تورم و بحران اقتصادی پایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های قدرت جانشین چاوز را متزلزل‌تر کرده است، در این میان برخی از نظامیان پیشین نیز در مصاحبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی از مادورو خواستند تا زمانی که اوضاع از این بدتر نشده است، به میل خویش از قدرت کناره‌گیری کند.

در این میان ارتشیان فراری در پرو و کلمبیا نیز فعال شده‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. کارلوس گیلن مارتین، ستوان پیشین ارتش ونزوئلا به نیویورک تایمز گفت: «‌اگر مادورو بخواهد در قدرت بماند، با سلاح‌هایمان به کشورمان بازمی‌‌‌‌‌‌‌‌‌گردیم». فارغ از فساد، بحران اقتصادی و سوء مدیریت که زمینه ساز چنین شرایط آشفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای شده است، مولفه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های منطقه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای نیز نقش تعیین کننده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای در شکل گیری این تنش داشت، در شرایطی که بسیاری از بازیگران حوزه کارائیب مسیر دموکراسی را برگزیده و تلاش دارند تا براساس هنجارهای دموکراتیک رفتار کنند، مادورو مسیر نادرستی را برگزیده است و با تکیه بر ایده‌‌‌‌‌‌‌‌‌های سوسیالیستی به دموکراسی و ارزش‌‌‌‌‌‌‌‌‌های حاصل از آن پشت کرده است.

از همین رو همانگونه که یکی از مقام‌‌‌‌‌‌‌‌‌های رسمی آمریکا به نیویورک تایمز گفته: «مهاجران به خصوص سربازان و فرماندهان فراری به کشورهای همسایه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌توانند به تهدید جدی علیه موجودیت سیاسی مادورو تبدیل شوند، برزیل و کلمبیا و دیگر بازیگران مخالف مادورو می‌‌‌‌‌‌‌‌‌توانند با بسیج و تجهیز این گروه، زمینه را برای سقوط جانشین چاوز هموار کنند.

از همین رو کارلوس پینالوزا، رئیس سابق نیروهای ارتش ونزوئلا در گفت‌‌‌‌‌‌‌‌‌وگو با نیویورک تایمز از تلاش‌‌‌‌‌‌‌‌‌های فرامرزی فرماندهان متواری ارتش برای سقوط مادورو گفت: «‌بسیاری از آنها به مادورو وفادار نیستند بلکه او را ناقض دموکراسی حاکم می‌‌‌‌‌‌‌‌‌دانند، از همین رو می‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهند برای احیای دموکراسی بازگردند»، پینالوزا در ادامه این گفت‌‌‌‌‌‌‌‌‌وگو به درآمدهای نفتی که در اختیار ارتش حامی مادورو قرار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گیرد اشاره کرد و گفت: « اگر این حمایت مالی انجام نشود، آیا باز هم ارتش انگیزه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای برای حمایت از جانشین چاوز دارد».